از نخستين گذر از مسير بكر، زيبا و ديدني آببر، آسمان‌كوه، ماسوله توسط گروه بابك زنجان حدود هفت سال مي‌گذرد. در اين مدت هر بار که قصد گذر از اين مسير را داشتيم، يا به علت تعداد زياد شركت‌كننده و يك دست نبودن نفرات و یا از طرفي نداشتن نقاط جي پي اس منطقه از رفتن امتناع ورزيده، به نگاهي از روي نياز اكتفا و نگاه مي‌دوختيم و حسرت ديدار را لحظه‌شماري مي‌كرديم.

انتظار تا بهار 89 ادامه داشت. اوايل بهار كه به منطقه رفتيم آنقدر وضع هوا خراب بود كه فقط توانستيم با استفاده از جي پي اس مسير مستقيم را گرفته سرازير شويم تا در دومين سفر با حضور دوستان گروه كوهنوردي نفت و گاز پارس، امكان عبور يابيم. وقتي از گردنه پر پيچ و خم 75 كيلومتري با اختلاف ارتفاع حداقل 1500 متر طارم سرازير مي‌شویم، آرزو دارم كه تعداد نفرات دوستان كم و قبراق باشند. با رسيدن به سه راه «سرخه‌ديزج» دي اكسيد انباشته بر اثر ترس از جاده را از ريه خارج كرده، نفس راحتي مي‌كشم و شادم كه اين بار نيز به سلامت از اين جاده وحشتناك و رانندگي ديوانه‌وار كرايه‌كشان مسير گريختيم.

از سه راهی "سرخه‌ديزج" مسير سمت راست به گيلوان و سپس به رودبار ادامه دارد كه مسير ورود به محور قزوين-رشت مي‌باشد. مسير سمت چپ كه هدف ماست با گذر از چند محل و آبادي به دو راهی مي‌رسد كه مسير سمت راست با گذر از پل قزل‌اوزن به سه راهي درام (چپ) گيلوان (راست) و آببر (مستقيم) مي‌رسد. از دره سرسبزي كه با درختان زيتون محاصره شده بالا مي‌رويم، به شهر آببر كه به تازگي قدري نونوارتر شده مي‌رسيم.

بوي نشأ تازه برنج و سير در هم آميخته، خودروهاي مملو از سير در تردد هستند و خريد و فروش رونق خوبي دارد. دقايقي بعد به پل بزرگ قزل‌اوزن مي‌رسيم. رود مي‌غرد و سراسيمه سرازير مي‌شود. همسفران اين سفر كه معلم و كارمند و كشاورز مي‌باشند، از ادامه سفر من مي‌پرسند و معايب تنها سفر كردن و وقتي مكالمه مرا با دوستم رحيمي در آببر مي‌شنوند با لهجه تركي و طالشي كه چيزي بين تركي و گيلکي است، از ما صحبت به ميان مي‌آورند كه «زيادند و اين گويا راهنماي آن‌ها مي‌باشد.» به اين منطقه زيبا افتخار مي‌كنند و با آنچنان آب و تابي از هندوستان ايران مي‌گويند كه بيا و ببين، از اين رو بهتر است با اين منطقه بهتر آشنا شويم.

شهرستان طارم با طبيعت زيبا، بكر، خشك و خزري، آبشارهاي متنوع، چشمه‌هاي گوارا، ييلاقات سرسبز و دلفريب، يخچال‌هاي طبيعي و غارهاي زيبا (خرمنه‌سر و هزاررود و ...)، از جمله جاذبه‌هاي طبيعي، كوهپايه‌هاي سرسبز و با طراوت از توابع استان زنجان مي‌باشد.شهرستان طارم را به حق مي‌توان يكي از مناطق زيبا و ديدني كشور و به نوعي يكي از قطب‌هاي عمده كشاورزي به حساب آورد، بيجا نيست که آن را «هندوستان ايران» لقب داده‌اند.

طارم از قسمت شمال به شهر زنجان و از شرق با استان گيلان ارتباط مستقيم اقتصادي و فرهنگي دارد. از ديگر نقاط ديدني اين سرزمين سبز مي‌توان به سد طبيعي «كردكندي»، كه درپي زلزله هولناك 31 خردادماه سال 1369 شمال و شمال‌غرب كشور و در اثر رانش زمين در سه كيلومتري شهر آببر، مركز شهرستان طارم به وجود آمده و به گفته كارشناسان گردشگري، اين آبگير طبيعي و زيبا به لحاظ موقعيت استثنايي و سكوت حاكم بر محدوده آن، به محلي نادر و شگفت‌انگيز براي تفريح و گشت وگذار گردشگران و غواصي تبديل شده است. ديگر پديده زيباي گردشگري- ورزشي اين منطقه كه متاسفانه كمترين استفاده از آن صورت گرفته، رود زيباي ‌قزل‌اوزن مي‌باشد كه به دلیل حجم زياد آب، مي‌تواند محل مناسبي براي عبور با قايق در آب‌هاي خروشان باشد. چند سالي است كه آسمان آبي طارم با پرواز كايت‌سواران اين استان و ميهمانان ديگر نقاط رنگين شده، به طوري كه مسابقه كشوري اين رشته در اين منطقه برگزار گرديد. داشتن هواي آرام و كم باد منطقه باعث رونق بيش از پيش اين رشته گرديده است.

از گونه‌هاي جانوري اين منطقه مي‌توان به كل، بز، پلنگ، كبك، افعي زنجاني، خرس قهوه‌اي و سياه‌گوش اشاره كرد. طارم به خاطر برخورداري از شريان حياتي رودخانه قزل‌اوزن به يكي از بزرگ‌ترين توليد‌كنندگان محصولات باغي و زراعي آن در زمينه‌هاي مختلف به ويژه برنج و زيتون تبديل گرديده است كه بيجا نيست اگر بگوييم شهرت جهاني يافته.

و اما موضوعي كه به تازگي خاطر گردشگران و عده‌اي از مردم را آزرده تخريب كوهستان منحصر به فرد منطقه است، با جاده‌هايي كه هر روز دل اين گوهر گرانبها را مي‌خراشد و گويا رسم بر اين است که هر اداره راه جديد خود را احداث كند. هنوز زخم جاده درام به ماسوله تمام نشده که لودرها مسير «هزاررود» را مي‌شكافند و در پي مسير خرمنه‌سر به ييلاق و ... . بد نيست كارشناسان محترم نظري به جاده تهم- طارم بيندازند و مشاهده كنند چه به روز اين منطقه آمده است. اين در حالي است كه در ييلاقات بالادست، نه روستاييان سكنه دارند و نه جمعيتي به انتظار راه آرميده. راستي هيچ فكر كرده‌ايم اين روند تخريب به كجا ختم مي‌شود؟ اين همه تخريب كافي است.

به طور اجمال مي‌شود به راه‌هاي احداث شده و يا در دست احداث در اين منطقه اشاره كرد:
• مسير زنجان، سه راه طارم، سرخه ديزه (مسير قديمي)
• مسير زنجان، تهم، طارم و گويا به سمت درام و ماسوله
• مسير زنجان، تهم، طارم به موازات جهت لوله گاز با تخريب بي‌رحمانه
• مسير زنجان، تهم، طارم به موازات جهت دكل برق
• مسير روستاي هزاررود به ييلاقات بالادست تا نزديك چشمه گرداب داغي
• مسير روستاي ده بهار به ييلاق دايله سر و تكاب
• مسير گيلوان به امامزاده ابراهيم و...
• مسير آببر به ييلاقات

عكس و گزارش: حسن نجاريان