استان زنجان دارای مناطق بکر و دست نخورده ای است، برای تاخت و تاز دوچرخه سواران عاشق ،از دشت زیبای سهرین گرفته که می توان به دیار حیات وحش رفت تا آبشارهای تو در توی "هشت در خان" و یامناطق دو گانه خشک و جنگلی و یا دیار دژهای کهن که عشق ایران و ایرانی را به قلیان در می آورد.

که هر یک به نو به خود دنیایی دیدنی و فراموش نشدنی است و اما خطوط زیر حاصل تلاش شاید چند سال تفکر است و نه ها که معمولأ گفته می شود،که خود شیرینی عبور می باشد.

سفر به هندوستان ايران، طارم، به ديار كشاورزان پر مهر كه با دستان پينه بسته و زحمت فراوان از دل خاك سالانه سه بار محصول برداشت می كنند، سرزمين زيتون سبز و انار قرمز، سرزمين مادران مهربان و فرزندان سخت كوش.

چند سالي است آرزوي پيمايش مسير جنگلی آب بر، به جنگل شفت را در دل پروراندیم و با توجه به شرایط دشوار مسیر، بارش های متمادی درمسیر و بروز خطر از طرفی همچنین وجود افت و خیز زیاد مسیر جراًت ارائه آن را از ما گرفت، فقط مواقعی که قصد عبور به صورت پیاده را داشتیم نقاط حساس را به چشم خریدار دیده ،روی قسمتهای آن زوم کردیم و پس از بازگشت روی فیلم و عکس مسیر بررسی جامع به عمل آمد، حال مانده انتخاب نفرات که روی چند اصل باید تفکر می شد اول که باید کسی همراه می شد که می توانست استقامت کار را به لحاظ حمل دوچرخه در نقاط خطرناک داشته باشد و بتواند بار خود را حمل کند (کیسه و وسایل خواب یک شب).

که این کار بیشتر از عهده کوه رو ها بر می آمد پس قدری ما را راحت ترکرد، به چند نفر پیشنهاد شد که اما و اگر ها شروع شد و نهایتأ 4 نفری با چند بار تمرین آماده عبور شدیم و حال مانده بود حمایت از این برنامه که این مهم نیز توسط فروشگاه اورست(برادران رسولی) نماینده محترم کراس چرخ حل شد و ایشان تقبل کردند هزینه برنامه را تقبل نمایند.

نفرات شدند یک دل سرکار خانم مقدم عضو تیم ملی کوهنوردی صاحب عنوان و مربی چند رشته، محمد حسن نجاریان ایشان هم عضو تیم ملی قبلأ دوچرخه سوار و حال مربی کوه و در واقع لیدر کار، خانم بعدی قبادیان رزمی کار و این چند ساله زندگی در کوه و کار با دوچرخه شده کا ر و زندگیش و سر آخر وحید نوربهمنی این دیگه همه اش انگیزه است، شور و حرارت عبور بدون ذره ای خلل و مسئولیت فنی به عهده اش که بار مسئولیت را به درستی انجام داد.

فقط برنامه ریزی کردیم و اینکه خدا کند باران نیایید تا بتوانیم با خودرو تا گردنه بالا برویم که در غیر این صورت باید 1500 متر سر بالا می رفتیم که کار دشوار و در واقع غیر ممکنی بود حداقل برای این برنامه سریع،كار بررسي مسير از لحاظ شيب، نقاط پر خطر، تهيه كروكي، تصوير برداري، عكاسي بوسيله يك بار عبور بدون دوچرخه و تفکر روی نقاط كليدي و حلقه هاي گمشده مسير چند ماه پيش از اجرا ي اين برنامه در زمستان 85 انجام شده بود. و امسال 86 مقدمات بيمه و تمرين و آماده سازي نفرات انجام گرفت و باز شب آخر با برگزاری جلسه ای کار را تمام کردیم و ما بر این شدیم که می توانیم و باید برویم و اما چرا وجود خانم ها که می شود گفت انگیزه ای که ما را وادار کرد با خانم ها هم راه شویم ایجاد انگیزه بود و اینکه در پاره ای اوقات ایشان چیزی از مرد ها کم که ندارند هیچ برتر نیز هستند.

نهايتا تيم چهارنفره با خانمها قباديان و مقدم و آقاي نجاريان و نوربهمني از زنجان كمر به همت بستند.

روز 4 شنبه دوچرخه ها توسط آقاي رسولي سرويس کامل شده پس از تعويض لوازم مستهلك، ترك بند و لاستيك مناسب مسير روي دوچرخه ها نصب گرديد.

پنجشنبه 5 صبح در هواي لطيف زنجان، هنوز خيابان دانشرا در خواب عميق است كه وحید با شوق و شور فراوان به كار دمونتاژكردن دوچرخه ها و بستن روي باربند خودروي آقاي رسولي مشغول است. چرخ هاي جلو باز شده با پاي لنگ بر بالاي خودرو جا ي مي گيرند.

از شهر كه بيرون مي زنيم سرخي آسمان سينه فراخ مي كند، جاده زيباي طارم با عشوه بهاري اش عاشقانه ما را به خود مي خواند و باز ما شيداي گلهاي زرد و قرمز و بنفش كه شبنم صبحگاهي بر چهره شان آنها را آماده ميزباني مي كند.

در طول مسير همه ساكت هستيم مي تونم حدث بزنم هر كسي در دل به چه فکری است: نجاريان در دل" اگه بشود مقدرای عكس و فيلم زيبا گرفت چی می شود ،در کنار اینکه قدری نگران نکنم ها است.

خانم مقدم زیر لب اظهار می دارد نكنه نتوانیم از عهده حمل بار و دوچرخه ها بر نیاییم؟

خانم قباديان هم علیرغم قدرت جسمانی اش اصلأ نگران سراشيبي ها نيست فقط نگران صخره ها است و گم کردن مسیر و همچنین خزه بودن بعضی قسمتها.

و وحید كه معمولا ميانه خوبي با فكر كردن نداره توي ذهن تصوير خودش رو بعد از اتمام كار ترسیم مي كنه و باز خودش رو با دست و پاهای زخمي جلو قهوخانه توی روستای شفت مجسم می کند و دست به دعا می برد امید اینکه مشكلي برای دوچرخه ها پيش نياید. فقط مانده بررسی ذهن آقای رسولی كه ميگوید، مي خندد و سعي دارد، سردي فضا را گرم كند شايد هم توی دل چتکه می اندازد"پس از پياده كردن آنها گوشه ای می مانم تا زنگ بزنند که آقا نشد بیا دنبال ما، شاید هم در قهوخانه شهر آب بر چرتی بزنم تا تکلیفم روشن شود، خدا رو چه ديدي شايد اينها هم مثل اون دو تا تيم تهراني از گرد راه بازگشتند.

ساعت و نیمی بعد قهوه خانه شهر کوچک آب بردرگوشه ی میدان با میزبانی پیر زن مهربان و خوش برخورد در انتظار ما است. خانم مقدم صبحانه پر از انرژي و پر کربو هیدرات را تقسيم مي كند و خانم قباديان از آن واینکه این تغذیه چه فوایدی دارد می گوید.

و وحید بی توجه به این داستان ها چند سيب زميني با پوست را قورت مي دهد و در پی سر کشیدن پارچ آب و در پی کشیدن آه از ته دل،تعدادي از دوستان با يك دستگاه سواري جلوتر آمده اند تا اقدامات تداركات را انجام دهند، من و رسولي با دقت و وسواس به كار مونتاژ و تحويل دوچرخه ها به نفرات، مشغوليم. يك دستگاه نيسان با دريافت مبلغ 25 هزار تومان با طي مسافت 25 كيلومتر از مسير خاكي رو به سمت شمال از لابلاي درختان زيتون با گذر از دو راهي روستاي باكلور كه بر اثر زلزله تخريب شده و كمي بالا تر سمت چپ راه جمال آباد را پشت سر مي گذاريم، تا با رسيدن نزديك گردنه ديزاب دارسر از ارابه ها پيدا شده دست به كار نرمش هاي كششي مي شويم و بستن بارها كه عليرغم حساسيت به برداشتن حداقل ها، باز سنگين است و تعادل را به هم مي زند.

ساعت9.40 است، پس از انجام حركات كششي،" يا علي گفتيم و عشق آغاز شد". مسير با شيب ملايم ولي ريزشي اوليه مرا ياد هشدار برخي دوستان مي انداخت كه نرو، ولي با دل گرمي برخي ديگر و توكل به دادار منان ادامه مي دهيم .

بازي عاشقانه مه و ابر و باد مسهور كننده است. چشمه می جوشد و زندگی می بخشد، قمقمه ها را پر از آب سرد کرده، از كنار شقايق هاي عاشق گذشته از کنار رمه ها که به کار چریدن هستند، به انتهاي سربالايي گردنه مي رسيم، آنجا كه اسب ها ي مَست خيره به ما و اين ارابه آهنين در عجب اند از كار انسان دو پا، رمه ها در كار پس دادن شير خود و سرازير شدن در دره و چند مرد به كار دوشيدن و حيران به كارما كه آخرين شيب نفس بر را به نرمی با تقسیم انرژی بالا مي رويم.

روي گردنه غوغا يي است، بين باد و ابر، ابرهاي سِمج شمال و بادهاي غربي، از فرط سرما علیرغم میل شخصی به سرعت سرازير مي شويم تا خود را بروي خط الراس برسانيم، و از كمر بر غربي آن با درگیری صخره هاخود را به آنها برسانيم، كه كار پرخطر و زمان بري است. و اين در حالي است كه وجود سنگهاي ريز و درشت كه چون گوي هاي غلطان از زير لاستيك چرخ فرار مي كنند و باعث زمين خوردن پي در پي نفرات مي گردند. در جاهايي وجود چمن و شبنم صبحگاهي باعث ليز خوردن دوچرخه مي شود و از بد روزگار چرخ جلو دوچرخه یکی از نفرات داخل گودالي پر از برگ خشك فرو رفته چند ثانیه بعد خود را ميان زمين و آسمان معلق مي بيند، كه اگر نبود كلاه اهدايي دوستان هیچ معلوم نبود کارش به کجا می کشید.

به سختی بلند شده مشتي گل و خار و خاشاک از دهان بیرون می آورد.

آْقاي نجاريان با تسلط كامل و شناخت قبلی همچنین بهره گیری از دستگاه GPS به عنوان جلو دار مسير را می یابد و من عهده دار عقب داري تيم، که گاهی به قصد تصویر برداری جایمان تعویض می گردد.

مسير واقعأ زيبا است و حال در می یابیم می ارزد به سختی راه " هركه طاووس خواهد جور هندوستان كشد" و ما که دوای دردمان را در كوهستان يافته سر شيدا به سنگ كوهستان می زنیم.

بسته هاي كربوهيدرات و قند دار (سيب زميني ،كشمش ،انجير و... ) كوچك داخل جيب پيراهن دوچرخه سواري به دادمان مي رسد تا از اتلاف زمان جلوگیری کرده، بطور کم و بدفعات بتوانیم انرژی از دست رفته را جبران کنیم.

افت و خيز هاي خط الراس رمق از پا ها گرفته در جاهايي وجود چمن و شبنم صبح گاهي باعث ليز خوردن دوچرخه مي شود و با وجود شيب تند دره بر اين مي شويم از خير سواري گرفتن گذشته، پياده طي طريق كنيم، تا ساعتي بعد به يكي از زيبا ترين چمن هاي منطقه بروی یال زیبا برسيم فرشي سبز و يك دست با بوي خوش بهار همه چيز محيا است براي سرعت و رفتن اما اينجا آنقدر زيباست كه ياراي دل كندن مان نيست، پس دقايقي مي مانيم. مي رويم. برمي گرديم و در ادامه بدنبال صداي شيهه اسب ها كه سركشانه سينه شيب را مي شكافند و بر دشت سبز خنياگر مي تازند. خرسنديم از اينكه اولين دوچرخه سواراني هستيم كه رد چرخ بر دل دشت مي نشانيم.

آفتاب در وسط آسمان است با كشاندن خود بر بلنداي شيبي تند به" امامزاده ديدبانگاه" بلند ترين نقطه پس از "ديزاب داسر" مي رسيم از اين فرصت استفاده كرده مسير طي شده تا اينجا را در ذهن بررسي مي كنيم. و قدري تنقلات به جان مي زنيم، شيبي تند ما را به دو راهي مي رساند كه مسير راست انتخاب شده نيم ساعت بعد به منظور صرف ناهار توقف مي كنيم و دوباره صداي رود خنياگر ما را به خود مي كشاند، شيب تند تر شده وجود گل در مسير مزيد بر علت شده تا ما با احتياط بيشتر گذر كنيم، مالروي باريكي را پيش رو گرفته به سختي پايين مي رويم بار روي خورجين دوچرخه و تغيير مركز ثقل بدن از مركز به عقب از به اصطلاح كله كردن دوچرخه ها جلو گيري مي كند.

شيب تند و شاخه هاي قطور كه زير لاستيك رفته تعادلمان را به هم مي زنند

خواب بعد از ظهر از چشمانم ربوده دوچرخه سواري توي اين شرايط بيشتر به يك كار تمركزي، فكري و تعادلي شباهت دارد تا ورزش جسمي چرا كه دوچرخه سواري كوهستان چه در رشته "دانهيل" و "كراس كانتري" و چه "فري رايد" يعني تجربه پيمايش مسير هاي اين چنيني كه تلفيقي از دانهيل و كراس كانتري است نياز به محاسبه شرايط گوناگوني چون شيب مسير و عوارض گوناگون مثل برگ هاي زرد پاييزي كه روي چاله ها را پوشانده اند، ساقه هاي چند متري گل هاي تمشك و گزنه و شاخه هاي پوسيده و نپوسيده كه زير برگهاي زرد قرار دارد و از زير چرخ فرار مي كنند بالاخره سنگهاي خزه و گلسنگ گرفته و ريشه هاي از خاك بيرون زده درختها كه هر آن زير لاستيك رفته و با معلق شدن دوچرخه سوار موجبات خنده دوستان و بقيه موجودات جنگل مي شوند، دارد.

مشكل ديگر شيب تند جنگل و دشواري ترمز گرفتن با طوقه هاي خيس از نم جنگل و نيروي عمود بر خط افق كه بيشتر وزن نفر و دوچرخه و بارش را روي چرخ جلو ودر نتيجه ترمز و دستان دوچرخه سوار تحميل بود.

و اما از آن بدتر گزنه ها و گياهان خار دار موجود در مسير است كه گاهاً سر و صورت و دستها را زخمي مي كند و لباسها كه ديگر هیچ پاره و يا نخكش شده اند و ما با پوزخند كه قصد داشتيم پيراهن هاي هديه را چند برنامه استفاده كنيم.

و باز او كه مشتاقانه در تلاش است این صحنه ها را به درستی به تصوير بکشید،تو گویی در خود گم شده، لحظه را به ياد دارم كه با دوربين نصب شده روي كلاه از پشت سر من مشغول تصويربرداري بود. و من كه به شوق اينكه تصوير خوبي ضبط كند، از روي سنگي خزه دار پريدم و تازه يادم افتاد نكند، حركتم موجب حواس پرتي فيلمبردار شود. كه شد، و او با به هم خوردن تعادلش نقش زمين شد، فقط شانس آورد به دوربينش آسيب نرسيد.

آنچنان زميني خورد كه به سختي از جا بلند شد تازه عصر آن روز متوجه شديم يادگار صعود ها ي بلندش (ساعتي كه مي دانستم برايش خاطرات زيادي به همراه داشته، از دستش باز شده)

اما همچنان تا آخرين لحظه ها صداي شليك شاتردوربينش به تصاوير جان مي بخشد، هنوز نور لابلاي درختان رخ بر نتابانده كه كنار چشمه اي زيبا سر به آب مي زنيم تا قدري از شر اين هواي گرفته و دُم كرده رهايي يابيم.

از اينكه در اين دقايق پاياني در مسير نسبتاً بهتر قرار گرفته ايم احساي خرسندي مي كنيم، هم نوا با رود جلو مي رويم، سنگهاي بستر رودخانه به علت صيقلي شدن كار ما را سخت تر كرده، هر دم نقش زمين مي شويم.

ساق كبودم بين و سر سودايي ام.

ديگر پا ها را ياراي رفتن نيست ليك سر سودايي مستانه ميكشاندش.

صداي حيوان هاي محلي نويد پايان كار را مي دهد.

از كنار شاخه الوارهي بزرگي كه سيل تا بدينجا كشاندتشان خود را جلو مي كشيم، تا بدين صورت، بر سختي هايش مسير فائق آييم و در قهوخانه اي آشنا كه پيرمرد و دختري جوان آن را رسيدگي مي كنند رهل اقامت گزينيم، ساعت خود را به روي عقربه 7 عصر رسانده واين يعني پايان 9 ساعت تلاش جانانه و تجربه اندوزي كه مدتها بدنبالش بوديم.

بيش از اين رو كه بتوان براي جوانان كه بدنبال هيجانات اين ورزش هستند الگوي مناسب باشيم.

دگر روز در ادامه سفر فراموش نشدني با خداحافظي از اين محيط فرح بخش دست به ارابه از زير ديواره سنگي وارد روستاي جعفر سرا مي شويم، كه در ضلع غربي رودخانه قرار دارد كه تا آن سوي ده بر بلنداي جنگل راهي شوسه كشيده شده است كه براي رسيدن به آن بايد از پلي چوبي عبور كرده با بالا رفتن از شيبي تند به اول جاده خاكي رسيد، و پا بر ركاب با سرعت تمام به جلو مي رانيم تا با كمال محله، و چند دقيقه بعد از كنار شاليزار هاي جوان به گشت رودخان رسيد

و وارد جاده آسفالته فومن شد

كه خلوت و آرامش عجيبي به انسان مي دهد 25 كيلومتري بعد به سه راهي قلعه دهانه فومن مي رسيم كه با رسيدن آقاي رسولي انگار انرژي ما نيز پايان مي يابد و مي ماند شوق عبور از مسير بعدي كه در فكر مي گنجد.

بازگشت ما به علت شكستن بست باربند دو ساعتي به تعويق مي افتد تا با رفتن به فومن بالاخره كار را ترميم كرده راه بازگشت را پيش رو بگيريم.

كسب تجارب ارزشمند:

داشتن دوچرخه با لاستيك پهن آج درشت ضروري است.

داشتن تيوپ، تلمبه، لقمه ترمز، سيم ترمز و سيم دنده، آچار دوچرخه و زنجير، ضروري است.

داشتن البسه نخي، پانچو، روكش كيسه خواب، كلاه ايمني، دستكش، مچ بند، زانو بند، ساق بند و كفش ساق دار كوه پيمايي(تركينگ) ضروري است.

همراه داشتن نقشه، gps، سوت، در صورت امكان وسايل ارتباطي(تلفن).

همراه داشتن آب و املاح معدني به ميزان كافي.

همراه داشتن كيف كمك هاي اوليه خصوصاً در صورت عبور از جنگل وسايل ضد خارش و حساسيت ضروري است.

در صورت استفاده از دوربين و نصب روي كلاه ايمني اين سيستم بايد قبلاً تست گردد.

در تمرينات لازم است عبور از انواع شيب با بار به كرات تمرين گردد.

به علت پيچيدگي مسير، همراه بودن مربي و راهنمايي مجرب خالي از لطف نخواهد بود.

همگامان اين تلاش:

سركار خانم صديقه مقدم

سركار خانم فرانك قباديان

آقاي محمد حسن نجاريان سرپرست

وحيد نور بهمني: مسئول فني و گزارش گر

تعداد عكس ثبت شده 270 قطعه و فيلم 55 دقيقه DV.

با تشكر از همياري و همكاري فروشگاه اورست زنجان برادران رسولي

عکس از نجاریان

گزارش نور بهمنی، نجاریان

خرداد 86