موقعيت و تاريخچه
روستاي دهبهار معروف به شاهنشين از توابع بخش مرکزي طارم، با مختصات جغرافيايي 49 درجه و 1 دقيقه طول شرقي و 36 درجه و 53 دقيقه عرض شمالي، در 12 کيلومتري شهر آب بر و 90 کيلومتري مرکز استان (زنجان) واقع شده است. روستاي دهبهار از شمال و شمال غرب به کوههاي خرمنه سر و فوشون محدود ميگردد.
رودخانه شاهنشين در غرب اين روستا جريان دارد و باغهاي حواشي خود را مشروب ميسازد.
دهبهار از سطح دريا 750 متر ارتفاع دارد و آب و هواي آن در فصل بهار و تابستان معتدل و در پاييز و زمستان سرد ميباشد.
روستاي دهبهار در نزديکي غار معروف خرمنه سر با قدمت چند هزار ساله قرار دارد. مسجد روستا نيز از بناهاي مذهبي قديمي محسوب ميشود.
مردم روستا يکصد سال پيش به صورت عشايري و کوچرو زندگي ميکردند. تيرههاي شهبازي، اجاقلو و نصيري معروفترين تيره و طوايف روستا هستند که بهار و تابستان را در کوههاي خرمن گلهسر و پاييز و زمستان را در اطراف رودخانه قزلاوزن اتراق ميکردهاند. معهذا در يک قرن پيش، ناحيه ييلاقي خرمن گلهسر يا روستاي فعلي شاهنشين را به عنوان محل سکونت دائم انتخاب کرده و يکجانشين شدند.
مردم روستاي دهبهار متشکل از دو قوم آذري و تالشي هستند و به زبانهاي آذري و تالشي سخن ميگويند، مسلمان و پيرو مذهب شيعه جعفري ميباشند.
الگوي معيشت و سکونت
براساس نتايج سرشماري سال 1375، روستاي دهبهار داراي 930 نفر جمعيت بوده است که در سال 1385 به حدود 1000 نفر افزايش يافته است.
مردم اين روستا با فعاليتهاي زراعي، دامپروري، باغداري، صنايع دستي و همچنين کارهاي خدماتي امرارمعاش ميکنند.
بارندگي مناسب منطقه، موجبات رونق امور زراعي و باغداري را فراهم آورده است. گندم و جو عمدهترين محصولات زراعي و انار، گردو، زيتون و گلابي از محصولات باغي روستا به شمار ميآيند. مراتع حاصلخيز کوههاي اطراف روستا شرايط مطلوبي براي دامپروري و توليد مواد گوشتي و لبني فراهم آورده است که محصول پشم گوسفندان در توليد صنايع دستي مانند قالي، گليم و جاجيم مورد استفاده قرار ميگيرد.
دهبهار روستايي دشتي با بافت مسکوني متمرکز است که بافت جديد آن به طور پراکنده توسعه مييابد. با توجه به شرايط اقليمي معتدل با بارندگيهاي نسبتاً زياد، معماري خانههاي روستايي دهبهار به معماري خانههاي نوار ساحلي شمالي کشور شباهت دارد و هويت کالبدي و سادگي جذابي به روستا بخشيده است.
کاربري فضاي عمومي و اختصاصي روستا بر اقليم، نوع فعاليت و نحوه معيشت روستاييان انطباق دارد.
در ساخت خانهها و بناهاي قديمي روستا از مصالح بومي مانند کاهگِل، سنگ، خشت و چوب استفاده شده است. اما در ساخت بناهاي جديد، مصالح مقاومتر سيمان، تيرآهن و آجر مورد استفاده قرار ميگيرد.
جاذبههاي گردشگري
اقليم و موقعيت طبيعي، ويژگيهاي منحصر به فردي به روستا بخشيده است؛ به طوري که به دليل بارندگيهاي مناسب و رطوبت بالا، سرسبزي و طراوت دائمي در محيط روستا آشکار است. کوههاي شمالي روستا، مناظر اطراف آنها، همراه با سرسبزي باغهاي زيتون، و انواع ميوههاي گلابي و سيب فضاي جذابي را در روستاي دهبهار فراهم کرده است. همچنين غارهاي طبيعي در پايين و بالادست روستا، تپه قرهگل در جنوب روستا شرايط مناسبي جهت جذب گردشگران طبيعت دوست ايجاد کرده است.
مسجد قديمي روستا و مقبره سيد، از فضاهاي مذهبي و مورد علاقه مردم روستا ميباشد.
مردم روستا عليرغم تفاوتهاي قومي و زباني (آذري و تالشي) با تفاهم و همدلي زندگي ميکنند. در برگزاري مراسم ملي و مذهبي از جمله مراسم عزاداري ماه محرم و مراسم جشن زيتون، با يکديگر مشارکت ميکنند.
اين روستا زادگاه مصطفي ماجدي اديبالشعراي معروف به حزين است. در برگزاري مراسم عروسي و شادي، موسيقي تالشي و آذربايجاني نيز اجرا ميشود. موسيقي تالشي سه نوع آهنگ و نغمههاي دستان، تالش دستان و تازه دستان دارد. موسيقي آذربايجاني شامل موسيقي مقامي و موسيقي عاشيقي است. غالب آهنگها احساسي و حماسي هستند و در عروسيها با رقصهاي محلي همراه است.
انواع لالايي مادران بر کودکان، نوروزخواني و همچنين موسيقي و مراسم مذهبي، در مواقع معين و مشخصي انجام ميگيرد.
توليد انواع صنايع دستي از قبيل زيراندازها، قالي، جاجيم و گليم در روستا رايج است و محصولات توليدي در بازارهاي شهرهاي اطراف فروخته ميشود.
معروفترين غذاهاي محلي اين روستا، به جز غذاهايي که با برنج پخته ميشود، تره حلوا و فسنجان است.
دسترسي: اين روستا از طريق جاده رودبار- گيلوان-آب بر و زنجان - طارم قابل دسترسي است.
