|
۱۹ سال از زلزله هولناك ۳۱ خردادماه ۱۳۶۹طارم گذشت. جنبش ویرانگر زمین و غفلت ما از آمادگی در برابر این پدیده طبیعی در آن آخرین بامداد بهاری، چنان زخمی به چهره شهرستان زیبای طارم زد كه هنوز هم رد آلام و رنجهای عمیق ناشی از آن پس از سالها بر قلب و روح بازماندگان آن فاجعه غمبار و بسیاری از ایرانیان دیده میشود.
زلزله مصیبتبار ۳۱ خرداد ۶۹، بر اساس آمارهای غیر رسمی تا ۳۷ هزار كشته و ۴۰۰ هزار بی خانمان(در طارم-رودبار-منجیل و ....) بر جای گذاشت و با تخریب ۱۰۰ هزار واحد ساختمانی، یكی از بزرگترین خسارات را به مناطق شهری ایران در قرن بیستم وارد کرد و شهرها و روستاهای فراوانی را به شدت تخریب كرد.
زلزلهٔ ۳۱ خرداد ۶۹ (۲۱ ژوئن ۱۹۹۰) در استانهای گیلان و زنجان در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد به وقت ایران و ساعت ۲۱ به وقت گرینویچ به وقوع پیوست و در رودبار و توابع آن، طارم علیا در شمال غرب زنجان و منجیل و توابع آن به محدودهٔ شعاع ۱۰۰كیلومتری خسارتهای مالی و جانی به دنبال داشت.
این منطقه از توان لرزه خیزی بالایی برخوردار است و مطابق نقشهٔ خطر زمین لرزهٔ ایران (مانوئل بربریان ۱۹۷۷) در معرض تخریب متوسط VII تا زیاد (VIII,IX,X) قرار دارد و در ۱۰۰۰ سال اخیر ۱۶ زلزلهٔ با بزرگی بیش از ۶ در این منطقه گزارش شده است.
چند ساعت پس از وقوع زمین لرزهٔ اصلی چندین پس لرزه در مواردی با بزرگی بیش از ۵ اتفاق افتاد؛ به طوری كه تا ۹ روز پس از وقوع زلزله ۱۷ پس لرزه بیش از ۴ و ۳۵ مورد تا ۴ ماه پس از آن با بزرگی بیش از ۴ ثبت و گزارش شده است.
زمین لرزهٔ گیلان-زنجان، در تهران موجب وحشت شد و ۵ مركالی تخمین زده شده است. در خلخال موجب ریزش تعدادی از ساختمانها و وارد آمدن خسارتهای مالی شد و در سراب موجب ریزش كورهٔ آجرپزی و چندین دیوار شد.
قزوین و توابع آن به شدت لرزیدند و موجب شكسته شدن برخی شیشه های منازل و تخریب بعضی از واحدهای مسكونی شد و چند مجروح به جای گذاشت، ولی در توابع و روستاهای كوهین-طارم سفلی، محور قزوین-رشت و روستاهای رودبار الموت شدت بیشتری داشت.
در نخستین ساعتها پس از زمین لرزه تلفات در روستای حیر-الموت ۵۰۰ كشته و مجروح و در كوهین و حومهٔ قاقازان ۱۶۰ كشته گزارش شد. در استان زنجان، روستاهای پیر همدان و ده شیر و آب بر كه زمین لرزه در آنها شدت بیشتری داشته كاملاً تخریب و كشته و مجروح بسیاری به جای گذاشته است.
روستاهای طالقان دچار خسارت مالی فراوانی شده و احشام زیادی تلف شدند و تعداد زیادی از منازل مسكونی ویران شد. در استان گیلان، شهرهای رشت، رودبار، آستانهٔ اشرفیه، لاهیجان، منجیل، لوشان و صومعه سرا بیشترین خسارتها را دیدند. به بسیاری از منازل مسكونی، تجاری، دولتی و راهها و پلها آسیب شدید وارد شد. منبع بزرگ تأمین آب مشروب رشت-انزلی و تعدادی ساختمان و آپارتمان هفت، هشت طبقه مسكونی ویران شدند و كشته و مجروح باقی گذاشتند.
در آستانهٔ اشرفیه منبع آب آشامیدنی شهر ویران و ده ها خانه در اثر پدیدهٔ روان گرایی خال تخریب شدند. در فومن خسارتها و تلفات فراوان جانی و مالی داشت و در ماسوله و نصیر محله ده ها خانه ویران و ده ها كشته داد.
منجیل و لوشان شدیداً آسیب دیدند و اكثر ساختمانها ویران و صدها كشته باقی ماند. به سد منجیل آسیب شدیدی وارد شد و در توفانهای منجیل-رودبار شكستگیهای بزرگ به وجود آمد و ورودی آنها با ریزش كوه تخریب شد.
شهرك هرزه ویل در شمال غرب شهر منجیل به علت پایداری ساختمانهای مسكونی تلفات جانی كمتری داشت ولی روستاهایش به علت لغزش كوه ویران شد. به بیشتر ساختمانهای رودبار آسیب شدیدی وارد آمد و شدت آن ۹ مركالی تخمین زده شد.(در ناحیهٔ رودبار-منجیل)
در شهر گنجه كارخانهٔ كفش و چرم ویران و به شهر خسارتهای زیادی وارد شد. در امامزاده هاشم خسارتها بسیار جزیی بود ولی در نزدیكی رشت خسارتها شدیدتر بوده است.
بنابر اعلام پایگاه ملی دادههای علوم زمین، در رابطه با سابقهٔ منطقه در ۳۱ تیر ۶۲ (۲۲ ژوئیه ۱۹۸۳) ساعت ۲ و ۴۱ دقیقه و ۱/۱ ثانیه گرینویج، زلزله ای با بزرگی ۶/۵ ریشتر اتفاق افتاد كه تلفات و خسارتهایی ( سه كشته و ۴۱ مجروح و ۷۸ واحد مسكونی تخریب) در ناحیهٔ زنجان به دنبال داشت.
زلزله ویرانگر منجیل و طارم با همه پیامدهای فاجعهباری كه داشت، نقطه عطفی در مطالعات زلزله شناسی و مهندسی زلزله در ایران شد. به طوری كه به قولی «امروز مطالعه آن زمینلرزه بخشی از سرفصلهای دروس زلزله شناسی، زلزله شناسی مهندسی و همچنین پهنه بندی خطر زلزله را به خود اختصاص داده و هر ساله دانشجویانی برای بازدید از پهنه رومركز مهلرزهای زلزله منجیل و درسهایی كه باید از این زلزله آموخت به منطقه منجیل و رودبار و طارم می روند.»
دكتر بیتالهی، مدیر بخش زلزله مركز تحقیقات ساختمان و مسكن با یادآوری مصائب فاجعهبار زلزله ۳۱ خرداد منجیل و رودبار میگوید: این زلزله چنان تاثیرگذار بود كه میتوان گفت، بعد از آن رویداد بود كه ستاد مدیریت بحران وزارت كشور شكل گرفت، نظام مهندسی تاسیس شد، آییننامه های ساخت و ساز مقاوم در كشور تدوین شد و مراكز پژوهشی مرتبط با زلزله بسط و توسعه یافتند.
باشد كه با درس گرفتن از این رویداد دهشتناك لرزهیی و زخمهای فراموش نشدنی دیگری كه در بویین زهرا، طبس، بم و ... بر پیكره این سرزمین لرزهخیز نشسته، شاهد اقدامات اصولی و هوشیارانهتر در جهت آمادگی در برابر این پدیده طبیعی و كاهش هر چه بیشتر تلفات و خسارات تاسفبار این حوادث باشیم.
|
