روستاي وليدر با وجوديخچالهاي طبيعي وچشمه هاي اب معدني سرريز شده از رشته کوههاي روستا وپوشش گونه هاي گياهي فراوان وداروهاي گياهي کمياب وپوشش جنگل طبيعي و منطقه ي توريستي وتفريحي پلنگه بلاغي وگونه هاي جانوري وبزکوهي وخرس وپلنگ وغيره علارغم وجود اب وهاي خنک ومعتدل که به سرعين اردبيل نيز شباهت دارد موجب جذب توريست وگردشگر شده از مسئولين محترم شهرستان جهت معرفي بيشتر وامکان ايجاد توريست پذيري براي مسافران کشور ازنقاط مختلف بشود استدعاي همکاري رادارم.

فرستنده : کلام الله حاجيلو

آدرس ایمیل :  haji@7566kh.yahoo.com

آدرس : طارم -روستاي وليدر

عبور از جنگل تا سبزي سبز (زنجان تا قلب گيلان )-قسمت دوم

با طي حدود چهل دقيقه از محل ديزاب و از مسيري متمايل به دره طارم با كم كردن ارتفاع، با چشم‌انداز رود قزل‌اوزن، به چشمه گواراي "گرداب داغي" كه در زير تخته سنگي بزرگ در كمركش يال قرار دارد، مي‌رسيم تا با نوشيدن اين قطرات گوارا و شستن سر و صورت هر آنچه ديده‌ايم به جان ثبت كنيم. بهتر است براي حدود چهار ساعت از اين محل آب برداشت. نمي‌شود از گل‌هاي زيباي آلاله و هميشه بهار و بابونه كه دور چشمه چمبره زده‌اند به سادگي گذشت و آن را در قطعه عكسي ثبت نكرد و به يادگار براي شهريان با گذران سخت نبرد.

اصولاً از اهداف دیگر اين سفرها جداي از ماجراجويي فردي به شوق، ستيز با خود درون، يافتن ناديده‌ها، از اوج به دره پايیدن‌ها و آوردن ارمغان از سفر است كه چيزي نيست جز عكس و خاطرات كه هرچه دقيق‌تر و شيواتر، جان‌نشين‌تر.

اي همه مردم، در اين جهان به چه كاريد؟
عمرگرانمايه را چگونه گزاريد؟
هر چه در عالم بود اگر به كف آريد
هيچ نداريد اگر كه عشق نداريد
واي شما دل به عشق اگر نسپاريد
گر به ثريا رسيد هيچ نيرزيد
عشق بورزيد
دوست بداريد!

به سختي دل مي‌كنيم و باز دل در گرو يار داريم، فقط عشق ديدار با بركه زيباي وعده داده شده ما را شتابان به راه مي‌اندازد، وگرنه دوست داشتيم ساعت‌ها بدون فكر به گذر زمان اينجا بمانيم. بيست دقيقه‌اي بعد به فيروزه‌اي زيبا در دل يال مي‌رسيم، بركه زيبا و دوست‌داشتني، مأمن پرنده‌هاي وحشي با رد ضربه سّم حيواناتي كه تشنه رسيده و سيراب رفته‌اند و يا شايد در پناه صخره‌اي در اطراف به انتظارند تا ما مزاحمان غريب بگذريم و باز بر سر سفره خود بازگردند.

واي خدايا! اينجا چقدر زیبایی است در هم آميخته با سبزي سبز. چند كلبه در لبه شمالي دره به چشم مي‌خورد كه مسير ما نمي‌باشد و گويا مسيري است به سوي جنگل. آماده مي‌شويم براي صعود از شيبي تند كه نهايتاً ما را به قله آسمان‌كوه مي‌كشاند. با گرفتن تعدادي عكس حسرت نداشتن دوربين فيلم‌برداري را در دل نگه مي‌داريم. مسير ما به سمت غرب متمايل به جنوب از شيبي كه به تدريج تند مي‌شود ادامه دارد و از پايين، خط پيچ در پيچ آن در كنار جاده تازه احداث شده هزاررود مشخص است، از راه مالرو با زيگزال از لابه‌لاي علف‌زار زيبا به نرمي بالا مي‌رویم. سمت چپ اين مسير، زخمي عميق در دل كوه چشم را مي‌آزارد كه مربوط به جاده روستاي هزاررود به ارتفاعات است، حال چرا و براي چه هدفي اين همه زيبايي بكر بايد تخريب شود، نمي‌دانم، آن هم از ميان مسيري با شيب‌هاي تند بهمني كه هر فصل حتما تخريبي جدي همراه دارد.

با بالا رفتن از شيب اول به گردنه‌مانندي مي‌رسيم، مشرف به دره طارم كه جاده خاكي اين بار در سمت چپ ما قرار دارد. قله اصلي آسمان كوه بعد از چند دقيقه روبه‌روي ما نمايان مي‌شود. قدري ارتفاع كم كرده از كمر بر يال پايين مي‌رويم تا به گردنه زير قله اصلي آسمان كوه برسيم از محل بركه حدود يك و نيم ساعت راه آمده‌ايم، ياراي رفتنمان نيست از اين همه گل و چمن، اينجا زيبايي موج مي‌زند يكي درازكش عكس مي‌گيرد، ديگري چيزي مي‌نويسد، آن يكي تنها غرق در روياست و یکی هم در كنار همسرش با نوشيدن چاي گوارا غرق در زيبايي است.

زمان تنگ است، بايد رفت، باز هم به سمت غرب از سينه‌كش چپ آسمان‌كوه مي‌باشد. لازم به توضيح است، سمت راست كوه (شمال) به هيچ عنوان راه ندارد چون مسيري خطرناك و ديواره‌اي مي‌باشد. بوي بابونه، گون وحشي، مرزه كوهي، و... مست و مدهوشمان كرده، "قزل‌اوزن" در دشت طارم عاشقانه آرميده و چونان ماري خوش خط وخال و نقره‌اي فام، سينه دشت را مي‌پيمايد. با رسيدن به گردنه قله، هواي صعود در دل شعله‌ور مي‌شود، بايد رفت، قله ما را مي‌خواند، كوله‌ها را گذاشته با صرف چند دقيقه زمان در كنار سنگچين قله ايستاده و به رسم يادبود چند سنگ بر قله مي‌نشانيم.

بر قله ايستادم
آغوش باز كردم
تن را به باد،
جان را به آفتاب سپردم

پس از صعود قله و عكاسي از گل‌هاي با سنگ عجين شده، كوله بر دوش از كمركش قله به سمت شمال ارتفاع كم می‌کنیم در واقع قله را نيم دوري مي‌زنيم و به رگه سنگي برمي‌خوريم كه كوه را تا گردنه شرقي احاطه كرده است. از لابه‌لاي چند صخره ارتفاع كم كرده از ميان گل‌هاي زيبا در ميان مه غليط جلو مي‌رويم و هردم به شوق لمس گل‌ها كه دانه‌هاي شبنم آن‌ها را در آغوش كشيده‌اند، مي‌ايستيم. نيم ساعتي بعد به سه راهي مي‌رسيم، مسير راست هدف ما مي‌باشد، مسير سمت چپ گويا به معدني قديمي مي‌رسد و احتمالاً همان دره مشرف به ماسوله مي‌باشد. مسير مستقيم گويا به دو قله كله قندي روبه‌رو ختم مي‌شود.

مسير سمت راست، از لابه‌لاي سنگ‌هاي زرد با اشكال زيبا كه بر اثر فرسايش متلاشي شده‌اند از كمر بر قله مقابل وارد شيبي تند مي‌شود. راه بر اثر بارش فرسايش يافته، احتياط مي‌كنيم. باز هم با نيم ساعتي راهپيمايي درون مه كلبه‌اي زيبا ما را شاد مي‌كند كه نام " بِرني بَره" برخود دارد. اين كلبه گويا متعلق به آقا مصطفي مي‌باشد. زمان طي شده امروز از ديزاب دارسر (جمال آباد) حدود شش ساعت مي‌باشد، چشمه‌اي گوارا در سمت غرب و 100 متري پايين‌تر از كلبه به چشم مي‌خورد.نيمه شب، غرق در زيبايي غُرش آسمان و بازي رعد و برق در دوردست هستيم و اين درحالي است كه ماه از شرق به عشوه‌گري مي پردازد و انوار نقره‌اي بر فرق مَلمل نازك مِه مي‌ريزد و ما را غرق رويا مي‌سازد. تا نيمه شب خواب بر چشمان كسي چيره نشد و بازار خاطره، گویی قصه و شعر و آواز دقايق خاطره‌انگيزي را رقم زد.

تاب مي‌خورم
تاب مي‌خورم
مي‌روم به سوي مهر
مي‌روم به سوي ماه
در كجا، به دست كيست
بند گهواره‌ام؟
برگ‌هاي زرد
برگ‌هاي زرد
روي راهي از ازل كشيده تا ابد
مثل چشم‌هاي منتظر، نگاه مي‌كنند
در نگاهشان چگونه بنگرم،
چگونه ننگرم؟
از ميانشان چگونه بگذرم،
چگونه نگذرم؟

بامداد ديگر، پس از دل كندن از اين دنياي بكر از كمر بر قله "كله قندي" بالا دست چشمه (جبهه شمالي كوه) از طريق مسيري بد فرم و شن اسكي مانند جلو مي‌رويم. لازم به ذكر است، در فصل بارش و در صورت بودن مِه اين قسمت بسيار خطرناك است و بايد گذر از آن با احتياط لازم صورت گيرد.تراورس اين قسمت حدود يك ساعت و نيم طول مي‌كشد تا از بالادست ديواره‌هاي زيبا كه مرز جنگل و كوه مي‌باشد با گذر از دو كمركش كوه به سمت غرب برسيم. آنقدر سنگ زيبا جمع كرده‌ايم كه بارمان سنگين شده است. مدام ارتفاع كم مي‌كنیم اما به نرمي تا به بالاي يالي سبز رنگ می‌رسيم. با دادن استراحت به تيم، مسير سمت چپ را بررسي كرده، در مي‌يابيم که مي‌توان از بالا به جنگل و شهر ماسوله رسيد. بنا به گزارش تيم قبلي مسير مستقيم به سمت شمال پس از عبور از چمن‌زار زيبا با چرخشي به سمت چپ يعني غرب به ابتداي جنگل و قدري پايين‌تر به تپه مشرف به ماسوله كه دكل مخابراتي بالاي ماسوله قرار دارد و روز بعد از آن نیز به جاده فومن و هفت كيلومتري ماسوله مي‌رسد.

راه را از مسيري با افت و خيز به سمت غرب و كم كردن ارتفاع ادامه مي‌دهيم، نيم ساعتي بعد به دو کلبه در بالادست خود مي‌رسيم. از رد باريك به آب‌رو مانندي تخريب شده رسيده حدود 200 متر ارتفاع كم كرده، به كلبه‌اي جنگلي مي‌رسيم كه دور آن حصاركشي شده است، از درون كلبه با در كهنه مي‌توان قله زيباي شاه معلم بالاي ماسوله را درون قطعه عكسي شكار كرد.از اين محل به سمت غرب و جنوب‌غرب قدري ارتفاع گرفته به دره‌اي تنگ مي‌رسيم كه چشمه‌اي روح افزا زينت آن است و روح و جان را جلا مي‌دهد، از كنار چشمه بالا مي‌كشيم و به چند سيم‌خاردار مي‌رسيم و باز هم تراورس به غرب و اين بار با عبور عرضي شيب تند و شني به دره سرازير شده، به بقاياي بهمن سال قبل مي‌رسيم.

هان اي عقاب عشق
پرواز كن از اوج قله‌هاي مه‌آلود دوردست
آنجا ببر مرا كه خواب هم نمي‌برد

از كنار رودخانه‌اي كه چند سال قبل طغیان مهيب آن ماسوله را تخريب كرد، پايين مي‌رويم و نظاره‌گر چند آبشار زيبا و بلند هستيم. صداي سگ چوپان نويد پايان كار نيم‌روز را مي‌دهد. تا اينجاي كار پنج ساعت از "برني بره " راه آمده‌ايم و حال به چمنزاري زيبا به نام "خليل دشت" (پلنگ سر ) مي‌رسيم. كنار لوله آب خنك دل و جان را صفا داده، حضور اسب‌های زيباي منطقه با نواي سركششان روح سركشي عطا مي‌كند. ساعتي صرف ناهار و استراحت مي‌شود، تا باز كوله بردوش از كنار غربي تپه زيباي روبه‌رو و از مسير مالرو سرازير شويم، رو به سوي شمال بوي ناب جنگل حس مي‌شود، به تن مي‌چسبد و ما مشتاقانه به سويش. سمت چپ مسير«سياه‌رود» همان مسير معروف زنجان- ماسوله به چشم مي‌خورد، نيم ساعتي بعد از دروازه‌اي چوبي وارد جنگل زيبا مي‌شويم.

بس دلارا بود جنگل
به! چه زيبا بود جنگل!

درختان سر به فلك كشيده، چمنزاران زيبا، گل‌هاي در انتظار نور و درختان در ستيز به آغوش كشيدن آفتاب. نيم ساعتي بعد به كلبه‌اي جنگلي رسيده كه محل مناسبي است براي شب‌ماني ولي تصميم بر اين مي‌شود، امروز اصل مسير را پايين برويم تا فرصتي باشد براي بازديد ماسوله. از اين رو دو ساعتي ديگر درون جنگل مي‌خزيم، مسير راحت و دلفريب است، بالاي شهر ماسوله به استراحت شبانه مي‌پردازيم. عده‌اي از دوستان به شهر رفته بازديد و استحمام مي‌كنند. اين شب نيز به خاطره‌ها و يادها سپرده شد.

بانگ خروس گويد:
فرياد شوق بفكن،
زندان واژه‌ها را ديوار و باره بشكن،
آواز عاشقان را ميهمان كوچه‌ها كن

بامداد زمينيان گرامي باد. چادرها برچيده وارد دالاني سبز مي‌شويم و مورد تشويق محلي‌هاي كوهنورد قرار مي‌گيريم و نيم ساعتي بعد وارد ميدان ماسوله مي‌شويم تا بار ديگر سپاس‌گزار كساني باشيم كه ما را به عبوري زيبا ترغيب نمودند. با كمال تشكر از همنوردان گروه بابك زنجان به منظور در اختيار گذاشتن گزارش شيوا و دقيق برنامه، همچنين آقاي اسكندري به لحاظ پيدا كردن نقاط جي پي اس، اين سفر در دل و جان يكايك كوه دوستان گروه كوهنوردي شركت نفت و گاز پارس جاودانه شد.قطعه زير تقديم باد به آن جوان پر شر و شوري كه در راه ماسوله از رفتن درمانده بود و دوستانش او را تنها گذاشته و رفته بودند و او خموده و رنجور به انتظار مدد كه اعضاي گروه با او همراه شده تا مقصد راهنمايي‌اش كردند.

بشنو از من، كودك من!
پيش چشم مردِ فردا،
زندگاني خواه تيره، خواه روشن
هست زيبا، هست زيبا، هست زيبا

لازم به ذكر است، به زودي كليه مختصات GPS اين مناطق در سايتي به نام GPS KOOH آورده خواهد شد.
تقديم به همه پاك دلان
بدرود
حسن نجاریان-خرداد 89 
 

كسي نيست بپرسد، پدر آمرزيده تو را چه به اين كارها برو تيمت را بردار و به كارت برس. اما باور بداريد اين تخريب‌ها قلب آدمي را به درد آورده، آتش مي‌كشد و نمي‌توان به سادگي از آن گذشت. اميدوارم تا قبل از اينكه خيلي دير شود، قدري در كارهايمان زماني براي كار كارشناسي بگذاريم و به نظر اهل فن اهميت دهیم. بگذريم، بايد دل به سفر بست و غم و غصه به باد سپرد. بارش اين چند مدت باعث رشد مخمل سبز چمن در تمامي اين دنياي بكر و بي‌همتا شده است.

از شهر آب بر براي رسيدن به ييلاقات شمالي بهتر است از خودروی نيسان بهره گرفت كه به همين منظور آژانسي هماهنگ‌كننده اين كار مي‌باشد. از اين محل بهتر است مايحتاج سفر تهيه شود، چراكه تا استان گيلان و آخر سفر چيزي يافت نمي‌شود. براي رسيدن به ييلاق 5/1 ساعت زمان، حدود 22 كيلومتر جاده خاكي بدفرم را بالا رفت. ابتداي راه تا رسيدن به كنار روستاي تخريب شده باكلور، مسير به علت رسيدگي به لوله آب آشاميدني آببر بهتر ولي به تدريج خراب مي‌شود. از كنار روستاي تخريب شده بر اثر زلزله طارم، قدري بالاتر سمت چپ به راهي ديگر برمي‌خوريم كه با آب‌بندي طبيعي و زيبا مي‌رساند كه مسير ما نيست، بلكه بايد نيستان زوزه‌كش يال شمالي بلند و سبز را بالا كشید و اين در حالي است كه در روبه‌رو مرز بين زنجان و گيلان اين خط‌الراس زيبا در مقابل دلربايي مي‌كند. با گذر از كنار درختان زيباي اُرس به انتهاي راه رسيدیم و اين درحالي است كه در راه به تعداد زيادي كبك و آخرهاي كار به گرگي خيره و خوش‌قامت برخورديم كه با غرور، سينه يال را پايين مي‌رفت و در عجب كه اين تنگ غروب به كجا چنين شتابان؟!

به ياد آور اي كبك درَي كه چون بر سرخاك من بُگذري

از محل پياده شدن از خودرو كه گردنه مانندي است خوش‌نما، مسير پاكوبي به جهت شمال با دو سر بالايي ملايم با چشم‌انداز زيبا همراه با بوي خوش دارهاي سرو و اُرس، ساعتي بعد از كمركش كوهي به نام «گيلي بنگا» به ارتفاع 2607 متر، ما را به زير ييلاق جمال‌آباد (ديزاب دارسر) N37°03.3865' E049°03.2700 مي‌رساند. همان جا كه صخره‌اي بلند و زيبا در سمت راست قرار دارد و چند متري آن طرف‌تر چشمه گوارا كه از دشت مخملي سمت راست سرچشمه مي‌گيرد كه هم می‌تواند شما را سيراب کند و هم به اندازه سفر و توان می‌توان از آن برداشت. از دور تعدادي كلبه زيبا متعلق به طالش‌ها در جهت شمال‌غرب به چشم مي‌خورد كه همان ديزاب مي‌باشد كه متعلق به طالش‌هاي شمال مي‌باشد که فقط در فصل گرم سال در اين محل اقامت دارند، به نوعي بايد اين محل را سر آغاز چند مسير به حساب آورد.

این محل در سابق جزو كوه‌هاي البرز غربي معروف بود ولي پس از نگاه ريزتر به رشته كوه البرز اين منطقه به نام"كوه‌هاي گيلان" تغيير نام داد كه از كوه‌هاي با حالت نيمه جنگلي از حد فاصل رودخانه سفيدرود تا آستارا و اردبيل در شمال، آببر و خلخال در جنوب و جنوب‌غربي ديده مي‌شوند با قلل «شاه معلم 3050 متر، سفيدكوه 3350 متر،لاس پشته، پشته‌كوه، آسمان‌كوه و... .
معرفي چند مسير از اين منطقه:

1) مسير مستقيم رو به شمال (طارم، آببر، جمال‌آباد، گشت رودخان)
با رد شدن از خط‌الراس شرقي- غربي شيبي ملايم، سپس تند ما را به يالي بسيار زيبا با چمنزار منحصر به فرد مي‌كشاند تا با دو روز راهپيمايي با گذر از محل‌هاي «گردسويه، ديدبانگاه»، به محل «جعفرسرا» رسيد. اين مسير به "مسير جنگلي شفت" معروف است. (در واقع اين مسير ربطي به شهر شفت ندارد و نهايتاً به شهر «گشت رودخان» ختم مي‌شود)
به سمت شرق سوزان از روي خط‌الراس مي‌توان چند مسير برگزيد.

2) مسير طارم، آببر، جمال‌آباد، دزدبن، گشت رودخان
از روي گردنه جمال‌آباد، با عبور از بالادست قله «گيلي بنگا» روي يال اصلي به سمت شرق از رخ جنوبي به سمت طارم، با چندين افت و خيز حدود يك ساعت به گردنه «دُزدبِن» مي‌رسيد كه چند سنگ قبر قديمي به چشم مي‌خورد كه متعلق به محلي‌ها است كه در مسير جان سپرده‌اند.
از اين محل مي‌توان وارد دره‌ای به سمت شمال با شيب تند و خطرناك شد كه مسيري است بِكر و جنگلي با كلبه‌هايي در قعر جنگل و صد البته در فصل بارش خطرناك كه با دوشب ماني مي‌توان به روستاي "شاويزان" رسيد، نام اين جنگل " برنا" مي‌باشد. كه در فصل بارش توصيه نمي‌شود.

3) مسير طارم، آببر، جمال‌آباد، دزدبن، درين‌كول، گشت رودخان
مسير بعد از گردنه دزدبن، N37°02.9668' E049°05.2529 قله‌اي در سمت شرق، به نام "درين كول (2428 متر)" چشم‌نواز منطقه است كه با بالا رفتن از دو شيب نسبتا تند كه حدود يك ساعت و نيمي زمان مي‌برد مي‌توان از كمربر شمالي قله زير صخره‌ها و از طريق مسير پاكوب (غربي- شرقي) كه ساعتي زمان مي‌برد، به يالي آرميده به سمت جنگل شمال رسيد كه باز ساعتي بايد از چپ و راست يال سبز به زير ديواره‌اي سنگي روي يال رسيد كه با توجه به داشتن چشمه و كلبه در دره مجاور يعني شرق مي‌توان برای ديدن شبي پر ستاره با بازي مه و ابر در پايين دست، لحظه‌شماري كرد. روز بعد دو مسير را مي‌توان برگزيد. اول دره سمت چشمه كه با افت و خيز زياد به سمت شمال شما را هفت ساعتي به قعر دره همان جايي كه رودخانه خروشان مي‌غرد، مي‌رساند كه يك روز سنگين و پر كار مي‌باشد و بهتر است قبل از رسيدن به دره، فكر محلي مناسب براي شب‌ماني بود تا روز بعد به انتهاي راه كه روستاي فوشه مي‌باشد، رسيد. راه ديگری كه مناسب و داراي پاكوب بهتري مي‌باشد از سمت چپ ديواره يعني غرب آن مي‌باشد كه با ادامه دادن يال سه ساعتي بعد، به دره همين جهت رفته نهايتا به "جعفرسرا" ختم مي‌شود كه بهتر است هر دو مسير با يك شب ماني طي گردد.

4) مسير طارم، آببر، جمال‌آباد، قلعه‌رودخان
از گردنه جمال‌آباد با رسيدن به گردنه دزدبن، با گذر از دو سر بالايي نسبتاً تند و از طريق راه مالروي بالايي و كمربر راست (جنوبي ) دو ساعت و نيمي بعد مي‌توان به گوسفندسراي دايله‌سر N37°00.6163' E049°08.9905 كه دشت پهني است با چشم‌انداز "قله لاس‌پشته" در شرق رسيد. كه با توجه به داشتن چشمه زيبا، محل مناسبي است براي شب ماني تا با استقبال شبي سرد، دل به زمزمه بركه و ستاره داد و به اميد رسيدن به جنگل سبز، تن خسته به كيسه خواب سپرد البته اگر مهار مناسبي براي چادر ايجاد كرده باشيد. اين محل همان جايي است، كه مي‌توان از طريق روستاي تخريب شده باكلور از حوزه آببر با طي حدود 5 ساعت سربالايي نفس‌گير به اينجا رسيد. روز بعد مي‌توان رو به سوي «شرق» با چند افت و خيز با علامت كلبه‌اي در سمت چپ و يالي با رگه سنگ شيار شيار به مسير پاكوب و شن اسكي مانندي رسيد (لازم به ذكر است از محل «دايله سر» به سمت شمال دره‌اي پر شيب به قعر جنگل مي‌رود كه چالشي دشوار مي‌باشد.)

با دو ساعتي زمان مي‌توان، زير قله لاس‌پشته به مناظر دور دست اطراف خيره شد و در ادامه باز از كمربر چپ قله‌رو به شرق و نهايتا شمال‌شرق با صرف دو ساعتي سرپاييني به دشت "تكاب"رسيد. بايد توجه داشت، در صورت وجود "مه" بايد دقت كافي در انتخاب مسير صورت گيرد.

تكاب، دشت و چمنزاري زيباست كه دو مسير از جنوب و جنوب غربي هم به آن مي‌رسد. دو مسير جنوبي «يكي از طريق جنوب غربي» روستاي "ده بهار" و ديگري از طريق "گيلوان" و امامزاده ابراهيم مي‌باشد كه با توجه به رفت و آمد زياد چندين كلبه به چشم مي‌خورد كه مغازه‌اي در فصل پرتردد مايحتاج ضروري را به فروش مي‌رساند. ادامه خط‌الراس رو به شرق نهايتا به سمت رودبار متمايل به رستم‌آباد ادامه دارد كه مي‌توان با يك شب‌ماني به ييلاقات رستم‌آباد رسيد و براي قرار گرفتن در اين مسير بايد از اين محل قدري ارتفاع گرفت و به سمت جنوب و از آنجا به سمت شرق رفت.

اما ادامه مسير مستقيم به سمت شمال با دو ساعتي راهپيمايي با گذر از كنار قله زيبا و برج مانند (توكتوكيا) 2349 متر در سمت راست (جهت شرق) به محلي به نام (زرده‌خاني) مي‌رسيم (بايد دقت كافي داشت براي يافتن مسيري درست). با رسيدن به اولين كلبه‌ها در سمت راست يال مي‌توان با طي چند ساعت از مسير زرده‌خاني به منطقه شفت رسيد. اما آن‌ها كه عاشق ديدن قلعه تاريخي رودخان هستند، هنوز بايد سفر كنند و يال شمالي را ادامه دهند تا به ابتداي جنگل در كلبه جنگلي كه صاحب آن ميرزا با خانواده كوچك و باصفاي خود زندگي مي‌كند، برسند. ميرزا هميشه ميزباني باصفاست با مهرباني درختان سر به فلك كشيده جنگل كه هر مسافر خسته و از گرد راه رسيده‌اي را مشتاقانه پذيراست و اگر در مه راه را گم كردي و صدايي زدي كافي است دقيقه‌اي صبر كني تا ميرزا يا پسرش سر برسد و با همان پاكي مردمان جنگل سوال كند: "از كجا بِه ويته " (از زنجان آمديد؟) كلبه بالاي خانه محل مناسبي است براي يك شب به ياد ماندني، تا با گرفتن داس بزرگ (خَشگر) ميرزا قدري هيزم خشك جمع كرده و بساط شب‌نشيني را مهيا کند.

اي كدامين شب!
يك نفس بگشاي مژگان سياهت را
اين شب حتماً در خاطرات جاودانه خواهد ماند. روز بعد بايد به قلب جنگل زد. می‌توان مستقيم از يالي كه در انتها بسيار پر شيب مي‌شود و احتياط لازم طلب مي‌كند با چهار ساعت زمان به قلعه رسيد. وقتي از لابه‌لاي جنگل انبوه به ديوار قلعه برمي‌خوري و بُهت و حيرتت افزون مي‌شود، هر دو طرف پرتگاه رفته تا قعر دره چشمانت روشن مي‌شود به جمال پر ابهت و زيباي قلعه‌رودخان، اين دنياي شگفتي تاريخي و معماري در قلب گيلان با مساحت بالغ بر 5 هتكار که ديدن آن هر بيننده‌اي را به حيرت وا مي‌دارد. قلعه‌رودخان را با نام «قلعه حسامي» نيز می‌شناسند. «زيرا در سال 918 (ه.ق) به امر سلطان حسام‌الدين، حاكم منطقه تجديد بنا شده. اين بنا داراي 42 برج و بارو به طول 1550 متر بوده است. در ساخت اين بنا از شيوه‌هاي مختلف مهندسي و معماري و ايجاد هندسي بهره گرفته شده است كه علاوه بر قدرت دفاعي قلعه، به آن ويژگي يك معماري خارق‌العاده را نيز بخشيده است. قلعه‌رودخان سومين بنا از عجايب هفت‌گانه گيلان محسوب مي‌شود. اين قلعه در اصل دژ شهر شفت بوده است. سپس از طريق پله‌هاي سيماني ساعتي به پاركينگ قلعه دهانه رسيده و برنامه جاودانه را ثبت كرده است.

5) مسير طارم، آببر، جمال‌آباد، آسمان‌كوه، ماسوله به سمت غرب
با حركت از آببر و رسيدن به «ديزاب دارسر» يا ييلاق جمال‌آباد، مي‌توان اين مسير جديد را برگزيد. مسيري كه كمترين گذر از آن شده است. شيبي كوتاه از "ديزاب دارسر " به سمت غرب ما را به دنياي ديدني و زيبايي راهنمايي مي‌كند. عاشقان اين سفر غرق در گل‌هاي رنگي و محو زيبايي منحصر به فرد مي‌شوند. قله آسمان‌كوه در غرب ما را به خود مي‌خواند. چند كلبه روي يال سمت راست و در كنار آن مسير پاكوب مسير ما مي‌باشد. در هوايي صاف و بكر همراه با بازي مه شتابان به دنبال ناديده‌ها در حركتيم، دو نفر محلي خسته از سكوت مطلق نزد ما مي‌آيند.
گزارشي را كه همراه داريم با اطلاعات آن‌ها مقايسه مي‌كنيم و شاديم كه مسير درست و زمان‌ها مطابقت دارد، البته نبايد به زمان‌هاي داده شده از سوي محلي‌ها بسنده كرد، چراكه با پرسيدن سوال كه از اينجا تا فلان محل چقدر زمان لازم است؟ ابتدا با حركت پانتوميم چانه كه به طرف شما خم مي‌شود جواب خواهيد گرفت، كه اين به معني آنقدري نيست، شايد دو ساعت می‌باشد و اين شما هستيد كه بايد زمان را ضربدر چند... كنيد شايد برسيد به عدد واقعي البته اگر به روز نرسيد!

عكس و گزارش: حسن نجاريان

محمدرضا بهادری اظهار کرد: توريسم كشاورزي، نوعي گردشگري است كه گردشگر با خانواده هاي كشاورز زندگي كرده و در مورد فعاليتهاي كشاورزي، چيزهايي مي آموزد يا در يك كشتزار حاره اي زندگي كرده و در مورد حيات وحش و فعاليت در آن منطقه مطالبي کسب می کند.

وی ادامه داد: نخستين كساني كه از توريسم روستايي سود مي برند، بايد كشاورزان باشند. توريسم، سرمايه شهري را به سادگي انتقال مي دهد و موجب درآمدزايي روستاييان مي شود. به گونه ای که از نمونه هاي توريسم كشاورزي مي توان به طرح آبي براي توسعه شبه جزيره آكاماسي در قبرس و همچنين طرح پارك گردشگري در كشور مالزي اشاره كرد كه از نمونه هاي موفق يك پارك كشاورزي است.

این فعال گردشگری با بیان اینکه شهرستان طارم نيز به لحاظ برخورداري از مواهب طبيعي و توانمنديهاي لازم براي ايجاد سياست هاي توريسم كشاورزي، از موقعيت خوبي در اين زمينه برخوردار است، ابراز کرد: وجود مزارع زيبا و باغهاي ميوه در بيشتر مناطق روستايي شهرستان طارم و همچنين چشم اندازهاي زيبا از محصولات باغي از جمله گيلاس و انار در روستاي شيب و محصولات كشاورزي مختلف همچون فندق در روستاهاي قاضي بلاغي، چرزه، دهنه، هزار رود، ده بهار، برنج در بيشتر نقاط روستايي حاشيه رودخانه قزل اوزن، زيتون در شهر آب بر و روستاهاي گيلانکشه، گيلوان، هندي كندي و بادام زميني در بيشتر روستاهاي بخش چورزق، محصول انجير در روستاي كلوچ و زردآلو در روستاي كلئيم، انار در روستاي جيا و بسياري از محصولات كشاورزي ديگر در طارم مي تواند چرخه اقتصاد منطقه را در اين زمينه به حركت در آورد.

وی که مطالعاتی را در زمینه کشاورزی گردشگری در کشور و اخیراً در طارم انجام داده است، با اشاره به اینکه در ايران هم مي توان با يك طرح جامع توريسم كشاورزي به شناسايي دقيق استعدادهاي گردشگري كشاورزي در مناطق مختلف كشور پرداخت، یادآور شد: پس از تهيه شناسنامه توريستي براي هر استان، بايد براي تك تك محصولات با توجه به موقعيت جغرافيايي خاص آن نقشه تهيه كرده و آن را به صورت يك طرح جامع در آورد.

بهادری ادامه داد: به عنوان مثال كشت محصول نيشكر در استان خوزستان مي تواند به صورت يك طرح جامع گردشگري براي ديدن نيشكر و مسايل كشاورزي مورد توجه قرار گيرد. در شهرستان طارم نيز بهترين محصولات كشاورزي را مي توان به صورت يك طرح جامع در نظر گرفت و طرح جامع زيتون نیز مي تواند يكي از طرحهاي سازنده براي رونق اقتصادي كشاورزي منطقه باشد.

وی با تاکید بر اینکه طرح جامع توريسم زيتون عنواني است كه مي تواند به صورت جزيي اما دقيق و منطقي در مناطقي كه اين محصول كشت مي شود، مورد بررسي قرار گرفته و براي آن شناسنامه توريستي تهيه شود، گفت: به طوري كه در اين زمينه تك تك محصولات روستاهايي كه به كشت زيتون اشتغال دارند، بايد با توجه به حجم جمعيتي آنان و نيز مسائل آموزشي كشت و عمل آوري آن، از طريق علمي به صورت ارائه بروشور براي گردشگران ارائه شود.

این فعال گردشگری عنوان کرد: نياز به انجام طرح جامع گردشگري كشاورزي در شهرستان طارم بسيار احساس مي شود و همه چيز براي حركت در اين زمينه آماده است. اما اين حركت به يك عزم همه جانبه در سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، جهاد كشاورزي، استانداري و ديگر سازمانهاي مربوط نياز دارد.

بهادری تصریح کرد: به هر حال توريسم كشاورزي در طارم يكي از طرحهايي است كه بايد در اولويت طرح جامع گردشگري استان قرار گيرد و حتي از نظر اهميتي كه نقش و انگيزه گردشگران در انتخاب مقصد دارد، بايد به صورت طرح جامع گردشگري كشاورزان اجرا شود.

وی با ارائه پيشنهادهايي در این زمینه، بیان کرد: می توان براي هر يك از محصولات كشاورزي يك شناسنامه و كد در نظر گرفت تا بتوان آن محصول را از لحاظ موقعيت جغرافيايي و خصوصيات ژنتيكي به طور دقيق شناسايي كرد. همچنین براي تك تك اين محصولات كاتولوگ و بروشور تهيه شود به عنوان مثال كاتالوگ توريسم محصولات گيلاس و انار در روستاي شيت و يا كاتالوگ زيتون در شهر آببر.

این فعال گردشگری افزود:باید نقشه كلي تمامي محصولات به صورت شيت بندي هاي مختلف تهيه شود، به عنوان مثال تمامي طرحها از قبيل طرح جامع توريسم انجير، طرح جامع توريسم گل، طرح جامع توريسم موز گلخانه اي، طرح جامع برنج، طرح جامع توريسم فندق و غيره در يك مجموعه به صورت كلان نگهداري شود و در طرحهاي توسعه گردشگري طارم مورد استفاده قرار گيرد.

بهادری گفت: در واقع با انجام اين طرحها از لحاظ كشاورزي نيز به گردشگران مي توان گفت كه شهرستان طارم داراي چه محصولاتي است و هر محصول در كدام منطقه يافت مي شود و از همه مهمتر اينكه پس از تهيه انواع طرحهاي جامعه در زمينه توريسم كشاورزي، می توان يك نقشه كامل با ذكر محصولات كشاورزي با عنوان توريسم طارم را به گردشگران ارائه داد.

اين اردو با هدف آموزش، ايجاد انگيزه در هنرمندان جوان، تبادل تجربيات و نيز خلق آثار هنري ماندگار برگزار مي شود.گفتنی است دليل انتخاب منطقه طارم براي برگزاري اين اردو، فضاي زيبا و خاص آن عنوان شده است.

لازم به ذکر است هنرمندان علاقه مند براي ثبت نام و شرکت در اين اردو مي توانند تا 11 مرداد به نشاني حوزه هنري زنجان واقع در ميدان انقلاب، جنب سينما قدس اين شهرستان مراجعه کنند و از آنجا که این اردو با محدوديت 20 نفري براي اعزام مواجه است، اولويت حضور با کساني است که در موعد مقرر ثبت نام کرده باشند.

از نخستين گذر از مسير بكر، زيبا و ديدني آببر، آسمان‌كوه، ماسوله توسط گروه بابك زنجان حدود هفت سال مي‌گذرد. در اين مدت هر بار که قصد گذر از اين مسير را داشتيم، يا به علت تعداد زياد شركت‌كننده و يك دست نبودن نفرات و یا از طرفي نداشتن نقاط جي پي اس منطقه از رفتن امتناع ورزيده، به نگاهي از روي نياز اكتفا و نگاه مي‌دوختيم و حسرت ديدار را لحظه‌شماري مي‌كرديم.

انتظار تا بهار 89 ادامه داشت. اوايل بهار كه به منطقه رفتيم آنقدر وضع هوا خراب بود كه فقط توانستيم با استفاده از جي پي اس مسير مستقيم را گرفته سرازير شويم تا در دومين سفر با حضور دوستان گروه كوهنوردي نفت و گاز پارس، امكان عبور يابيم. وقتي از گردنه پر پيچ و خم 75 كيلومتري با اختلاف ارتفاع حداقل 1500 متر طارم سرازير مي‌شویم، آرزو دارم كه تعداد نفرات دوستان كم و قبراق باشند. با رسيدن به سه راه «سرخه‌ديزج» دي اكسيد انباشته بر اثر ترس از جاده را از ريه خارج كرده، نفس راحتي مي‌كشم و شادم كه اين بار نيز به سلامت از اين جاده وحشتناك و رانندگي ديوانه‌وار كرايه‌كشان مسير گريختيم.

از سه راهی "سرخه‌ديزج" مسير سمت راست به گيلوان و سپس به رودبار ادامه دارد كه مسير ورود به محور قزوين-رشت مي‌باشد. مسير سمت چپ كه هدف ماست با گذر از چند محل و آبادي به دو راهی مي‌رسد كه مسير سمت راست با گذر از پل قزل‌اوزن به سه راهي درام (چپ) گيلوان (راست) و آببر (مستقيم) مي‌رسد. از دره سرسبزي كه با درختان زيتون محاصره شده بالا مي‌رويم، به شهر آببر كه به تازگي قدري نونوارتر شده مي‌رسيم.

بوي نشأ تازه برنج و سير در هم آميخته، خودروهاي مملو از سير در تردد هستند و خريد و فروش رونق خوبي دارد. دقايقي بعد به پل بزرگ قزل‌اوزن مي‌رسيم. رود مي‌غرد و سراسيمه سرازير مي‌شود. همسفران اين سفر كه معلم و كارمند و كشاورز مي‌باشند، از ادامه سفر من مي‌پرسند و معايب تنها سفر كردن و وقتي مكالمه مرا با دوستم رحيمي در آببر مي‌شنوند با لهجه تركي و طالشي كه چيزي بين تركي و گيلکي است، از ما صحبت به ميان مي‌آورند كه «زيادند و اين گويا راهنماي آن‌ها مي‌باشد.» به اين منطقه زيبا افتخار مي‌كنند و با آنچنان آب و تابي از هندوستان ايران مي‌گويند كه بيا و ببين، از اين رو بهتر است با اين منطقه بهتر آشنا شويم.

شهرستان طارم با طبيعت زيبا، بكر، خشك و خزري، آبشارهاي متنوع، چشمه‌هاي گوارا، ييلاقات سرسبز و دلفريب، يخچال‌هاي طبيعي و غارهاي زيبا (خرمنه‌سر و هزاررود و ...)، از جمله جاذبه‌هاي طبيعي، كوهپايه‌هاي سرسبز و با طراوت از توابع استان زنجان مي‌باشد.شهرستان طارم را به حق مي‌توان يكي از مناطق زيبا و ديدني كشور و به نوعي يكي از قطب‌هاي عمده كشاورزي به حساب آورد، بيجا نيست که آن را «هندوستان ايران» لقب داده‌اند.

طارم از قسمت شمال به شهر زنجان و از شرق با استان گيلان ارتباط مستقيم اقتصادي و فرهنگي دارد. از ديگر نقاط ديدني اين سرزمين سبز مي‌توان به سد طبيعي «كردكندي»، كه درپي زلزله هولناك 31 خردادماه سال 1369 شمال و شمال‌غرب كشور و در اثر رانش زمين در سه كيلومتري شهر آببر، مركز شهرستان طارم به وجود آمده و به گفته كارشناسان گردشگري، اين آبگير طبيعي و زيبا به لحاظ موقعيت استثنايي و سكوت حاكم بر محدوده آن، به محلي نادر و شگفت‌انگيز براي تفريح و گشت وگذار گردشگران و غواصي تبديل شده است. ديگر پديده زيباي گردشگري- ورزشي اين منطقه كه متاسفانه كمترين استفاده از آن صورت گرفته، رود زيباي ‌قزل‌اوزن مي‌باشد كه به دلیل حجم زياد آب، مي‌تواند محل مناسبي براي عبور با قايق در آب‌هاي خروشان باشد. چند سالي است كه آسمان آبي طارم با پرواز كايت‌سواران اين استان و ميهمانان ديگر نقاط رنگين شده، به طوري كه مسابقه كشوري اين رشته در اين منطقه برگزار گرديد. داشتن هواي آرام و كم باد منطقه باعث رونق بيش از پيش اين رشته گرديده است.

از گونه‌هاي جانوري اين منطقه مي‌توان به كل، بز، پلنگ، كبك، افعي زنجاني، خرس قهوه‌اي و سياه‌گوش اشاره كرد. طارم به خاطر برخورداري از شريان حياتي رودخانه قزل‌اوزن به يكي از بزرگ‌ترين توليد‌كنندگان محصولات باغي و زراعي آن در زمينه‌هاي مختلف به ويژه برنج و زيتون تبديل گرديده است كه بيجا نيست اگر بگوييم شهرت جهاني يافته.

و اما موضوعي كه به تازگي خاطر گردشگران و عده‌اي از مردم را آزرده تخريب كوهستان منحصر به فرد منطقه است، با جاده‌هايي كه هر روز دل اين گوهر گرانبها را مي‌خراشد و گويا رسم بر اين است که هر اداره راه جديد خود را احداث كند. هنوز زخم جاده درام به ماسوله تمام نشده که لودرها مسير «هزاررود» را مي‌شكافند و در پي مسير خرمنه‌سر به ييلاق و ... . بد نيست كارشناسان محترم نظري به جاده تهم- طارم بيندازند و مشاهده كنند چه به روز اين منطقه آمده است. اين در حالي است كه در ييلاقات بالادست، نه روستاييان سكنه دارند و نه جمعيتي به انتظار راه آرميده. راستي هيچ فكر كرده‌ايم اين روند تخريب به كجا ختم مي‌شود؟ اين همه تخريب كافي است.

به طور اجمال مي‌شود به راه‌هاي احداث شده و يا در دست احداث در اين منطقه اشاره كرد:
• مسير زنجان، سه راه طارم، سرخه ديزه (مسير قديمي)
• مسير زنجان، تهم، طارم و گويا به سمت درام و ماسوله
• مسير زنجان، تهم، طارم به موازات جهت لوله گاز با تخريب بي‌رحمانه
• مسير زنجان، تهم، طارم به موازات جهت دكل برق
• مسير روستاي هزاررود به ييلاقات بالادست تا نزديك چشمه گرداب داغي
• مسير روستاي ده بهار به ييلاق دايله سر و تكاب
• مسير گيلوان به امامزاده ابراهيم و...
• مسير آببر به ييلاقات

عكس و گزارش: حسن نجاريان

بيست نفر از همنوردان گروه يك كوهنوردي واسكي ذوب آهن اصفهان چهارشنبه شب 8/7/1388اصفهان را براي رسيدن به منطقه طارم ترك نموديم ودر بامدادپنجشنبه در منجيل فرصتي پيش آمد تادور از محيط دود آلود شهر لطافت هواي پاك كوهستان را تجربه كنيم.در كنار پارك مشرف به درياچه سد سفيد رود ودر پناه درختان هميشه سبز زيتون صبحانه را صرف كنيم و در ساعت 30/7منجيل را جهت رسيدن به شهر آب بر ترك نمائيم.پس از گذشتن از گيلوان در ساعت 30/9وارد آب بر شديم، آب بردرمنطفه طارم زنجان ابتدا گذرگاههاي چندي است براي رسيدن به نقاط گوناگوني در استان سرسبز گيلان، وما مسير آب بر به قلعه رودخان را پيش گرفتيم.

از آب بر تا روستاي باكلور(بال كلور)را مي توان از دره اي كه بستر رود چيني لر (رود باكلور)است طي كردكه مسير زيبا و پر درختيست ولي با توجه به فراز تند دره وكوله سنگين شروع خسته كننده ايست بنابراين با كرايه دودستگاه نيسان جاده خاكي پرپيچ وخم آب بر تا باكلور راطي نموديمودر ساعت 15/10به دهكده باكلور رسيديم اسن روستادر ارتفاع 1350متري از سطح دريا قرار داردو زلزلهخرداد1369ويران واز سكنه خالي شد،اهالي به آب برويا شهرهاي ديگر كوچ نمودند ولي باغها پابرجاست و در تابستان عده اي از سكنه براي سركشي به آنها وهمچنين زنبورداري به روستا سزميزنند.

 غلامرضا سقندلي در نشست مشتركي كه با حضور مسئولان ادارات كل راه و ترابري استان‌هاي زنجان و اردبيل براي بررسي جزئيات احداث محور درام- جعفرآباد- كلور در محل اداره كل راه و ترابري استان برگزار شد، اظهار کرد: محور درام- جعفرآباد- كلور كه فاز مطالعاتي خود را مي‌گذراند، شهرستان طارم استان زنجان را به شهرستان خلخال استان اردبيل اتصال مي‌دهد.

وي هدف از اجراي اين پروژه را ايجاد راه ارتباطي بين دو استان زنجان و اردبيل از طريق شهرستان طارم بيان كرد كه نقش بسيار موثري در ارتباط و تسهيل حمل و نقل بين اين دو استان و تأثير بسزايي در رونق اقتصادي اين دو منطقه دارد.

مديركل راه و ترابري استان خاطر نشان كرد: طول احداثي اين مسير 7/14 كيلومتر است كه 7 كيلومتر آن از درام تا روستاي خساره به صورت احداثي است.وي ابراز کرد: بقيه راه از روستاي خساره تا جعفرآباد و كلور به صورت بهسازي انجام مي‌گيرد.سقندلي يادآور شد: فاز مطالعاتي اين محور در حال تكميل است كه با اتمام اين فاز و با تامين اعتبار مورد نياز در سالجاري نسبت به احداث اين محور اقدام مي‌شود.

مديركل راه و ترابري استان مبلغ برآورد ريالي اين پروژه را 85 ميليارد ريال اعلام كرد.

براي طي اين مسير دو ماه جداگانه در سال بهترين زمان مي باشند. اگر خواهان ديدن طبيعتي زيبا، گل هاي نادر و رودخانه اي پرشور هستيد ارديبهشت ماه مي تواند بهترين انتخاب باشد ولي اگر خواهان طي مسيري با هيجان کمتر با انبوه بوته هاي تمشک و درختان زيبا و برافراشته ي فندق هستيد شهريورماه را انتخاب کنيد. البته شهريور طرفداران بيشتري دارد و سالانه حدود 5000 نفر در شهريور ماه مسير زنجان-طارم-ماسوله (ويا بخشي از آن)را مي پيمايند.

براي شروع برنامه اگر در جايي غير از شهر زنجان زندگي نمي کنيد ابتدا بايد به زنجان سفر کنيد شهري زيبا در 330 کيلومتري تهران که براي هر کوهنوردي شهر روياهاست چون کوه هاي زيباي آن مثل قراول، تکه گاياسي و... از داخل شهر به زيبايي وصف ناپذيري ديده مي شوند. سپس بايد به منطقه اي که عمدتا کوهپيمايان مسير را از آنجا شروع مي کنند برويد که آغ گديک (گردنه سفيد) نام دارد و در 21 کيلومتري زنجان قرار دارد. پس از رسيدن به آغ گديک مسير زيبا و دره سبز آغاز مي شود.

که از جنوب غرب به شمال غرب مي رود اولين روستايي که مشاهده مي شود روستاي ييلاقي گومان است که پس از حدود 2 ساعت پياده روي به آن مي رسيم روستايي کوچک که در ميان درختان انبوه فندق مستور است و اغلب خالي از سکنه است. پس از اين روستا مسير در دره ادامه مي يابد ولي انبوه درختان بيشتر شده و مالرويي مشخص در ميان آن که بارها از رودخانه ي موجود در خط القعر اين طرف و آن طرف رد مي شود و در ماه هاي پرآب کمي صعب العبور مي نمايد. پس از حدود 3 ساعت به روستاي شيرمشه مي رسيم که کمي بزرگتر از روستاي گومان ولي همانند آن خالي از سکنه است کمي قبل از روستا سنگي بزرگ وجود دارد که به دليل همجواري با رودخانه، نبودن درخت در اطراف سنگ و داشتن دسترسي به آب چشمه که از زير سنگ مي جوشد شب ماني در کنار آن پيشنهاد مي شود اين سنگ به يوخو داشي (سنگ خواب) در ميان کوهنوردن معروف است. پس از روستاي زيباي شيرمشه که معماري آن شبيه معماري ماسوله است مسير ادامه يافته و پس از 3 ساعت به روستاي ايچ مي رسيم روستايي نسبتا بزرگ که مانند دو روستاي قبل از نعمت دوري از جاده آسفالت و ماشين آلات محروم است.

ادامه مسير تا دَرّام و سپس نوکيان به دليل آسفالته بودن و نداشتن ارزش پيمايش معمولا با خودرو (اغلب وانت) طي مي شود. فاصله ايچ تا نوکيان  با خودرو 20 دقيقه مي باشد پس از رسيدن به نوکيان دو مسير تا ماسوله وجود دارد يکي مسير کوتاه تر ولي پرهيجان و جنگلي با رودخانه اي مواج تر و پر خروش تر که سياهرود نام دارد و مسير ديگر که به مسير اندره معروف است از مسير سياهرود طولاني تر و کم هيجان تر ولي زيباتر است. در اين مقاله ما به وصف مسير دوم مي پردازيم. پس از نوکيان مسيري با مالروي مشخص در دره اي که سرسبزي مسيرگذشته را ندارد ادامه مي يابد پس از حدود 2 ساعت پيمايش به روستاي اندره مي رسد در زميني فراخ و مسطح با کوه هايي که در اين قسمت فاصله شان از هم کمي بيشتر شده است.

 اين منطقه نيز براي شب ماني پيشنهاد مي شود. در ادامه مسير از اين روستا پس از حدود 2 ساعت و طي يک شيب 15 دقيقه اي در انتهاي آن به گردنه ماسوله مي رسيم گردنه اي که اغلب دهانه آن مملو از مه و ابر است که هيچگاه فرصت ديدن ماسوله را از اينجا نمي دهند گردنه اي بسيار زيبا که در پايين دست آن جنگلي ديده مي شود که مسير سياهرود از آن مي گذرد ادامه مسير يک جاده خاکي سراشيبي 2 ساعته است که در موازات جنگل زيباي ماسوله به شهر ماسوله ختم مي شود.

اباصلت سياح عصر امروز در گفت‌وگو با خبرنگاران در مورد اظهار نظرهايي كه در مورد زيتون‌هاي نگهداري شده در بشكه‌هاي آبي‌رنگ در شهرستان طارم، زنجان صورت مي‌گيرد، اظهار داشت: اين زيتون‌هاي طبق آزمايش‌هاي متعدد صورت گرفته، فاقد هر گونه آلودگي است.وي با اشاره به آزمايش‌هايي كه از اين زيتون‌ها صورت گرفت است، افزود: پنج مورد در اين زمينه آزمايش انجام شده است و در اين زيتون‌ها هيچ گونه آلودگي مشاهده نشده است.

معاون سياسي امنيتي استاندار زنجان افزود: اين آزمايش‌ها در راستاي اطمينان از عدم وجود فلزات سنگين در زيتون‌هايي كه در بشكه‌هاي آبي رنگ نگهداري مي‌شد، صورت گرفته است.وي افزود: با توجه به احتمالي كه در مورد وجود آلودگي در زيتون‌ها وجود داشت، اين زيتون‌ها در آزمايشگاه‌هاي وزارت بهداشت و درمان، پزشكي قانوني و آزمايشگاه‌هاي نيمه خصوصي مورد آزمايش قرار گرفت و مشخص شد به لحاظ استاندارد هيچ گونه مشكلي ندارند.

نکته۱:دو خبرگزاری ایسنا و مهر پیشگام مبارزه با کشاورزان طارم بودند به طوری که هر کس و ناکسی می گفت زیتون طارم مشکلی دارد یک مصاحبه تفصیلی از او می گرفتند ولی به رغم اعلام خبر شورای سلامت و استانداری زنجان تاکنون هیچ خبری در این زمینه منتشر نکرده اند.شما بودید چه فکری می کردید!!!!

نکته۲:طارمی که چند سال است بزرگترین تولید کننده زیتون کشور است و زیتون تولیدی طارم از نظر کیفیت طبق گفته مسئولان جهاد کشاورزی با دنیا رقابت می کند.به دلیل نداشتن راه مناسب ارتباطی مهجور مانده.مردم ایران زیتون را به نام رودباری می شناسند که حتی ۱۰ درصد زیتون طارم را ندارد ولی به قول رودباری ها طارم انبار است و رودبار غرفه!!!

نکته۳:به هر حال بنا به دلایلی دلالان محترم و وارد کننده گان زیتون طبق سنت خودشان باید سر مال می زدند و حتی در این راه زیتون طارم را با زیتون های بی کیفیتی چون زیتون های وارداتی از ترکیه و یا استان فارس مقایسه کردند.پس از اعلام چندین باره جهاد کشاورزی مبنی بر کیفیت بالای محصول تولیدی طارم دلالان محترم اینبار از طریق بلندگوهای خود(ایسنا و مهر)نگهداری زیتون به دست کشاورزان را غیر بهداشتی اعلام و گفتند بهتر است زیتون را دلال نگهداری کند.

نکته۴:آخر تا کی باید زیتون طارم مهجور بماند.چرا زیتون ما را به نام شهرستانهای دیگر می شناسند.چرا طارم اینقدر مظلوم است؟  

تعطیلات نوروزی خود را در طبیعت زیبای شهرستان طارم سپری نمائید.

در عید نوروز مهمان مردم مهمان نواز شهرستان طارم باشید.

اماکن تاریخی و باستانی،طبیعت بکر وبی نظیر،آب و هوای فوق العاده،مردمی مهربان و نجیب،امامزاده های بزرگوار،تنوع آب و هوایی و به قول ناصر خسرو "هندوستان ایران" آماده میزبانی از شما عزیزان است.

در ادامه چند عکس از شهرستان طارم(البته عکس ها نمایانگر حقیقی زیبایی شهرستان طارم نیست)

فرماندار طارم، با بيان اينکه شهرستان طارم به لحاظ برخورداري از جاذبه‌ها و پتانسيلهاي طبيعي و گردشگري، جايگاه خوبي دربين مناطق ديدني کشور دارد، گفت: سايتهاي پروازي پاراگلايدر، يخچالهاي طبيعي و دائمي، آبگير طبيعي، آتشکده‌ها، غارها و حاشيه سرسبز رودخانه‌ها از جمله جاذبه‌هاي اين شهرستان به شمار مي‌آيند.
شهرستان طارم در قسمت شمال زنجان واقع شده و استانهاي زنجان و گيلان را به يکديگر متصل و نقش مهمي در تأمين محصولات باغي و زراعي مردم اين استانها ايفا مي‌کند.
طارم به خاطر برخورداري از شريان حياطي رودخانه "قزل اوزن" بزرگ‌ترين قطب کشاورزي استان و منطقه محسوب مي‌شود و محصولات باغي و زراعي آن از کيفيت و مرغوبيت بالايي برخوردار است.
شهرستان طارم به لحاظ سطح زيرکشت، توليدنهال و برداشت محصول زيتون مقام نخست را در کشور به خود اختصاص داده و نزديک به 40 درصد زيتون ايران در اين منطقه توليد مي‌شود.
اين شهرستان، در توليد، فروش و تجارت بين‌المللي زيتون در کنار کشورهاي مطرح دنيا مانند اسپانيا، ايتاليا، مراکش و ترکيه قرار گرفته و با حمايت مضاعف مسئولان کشوري و استاني مي‌تواند به يک قطب اقتصادي بزرگ کشور تبديل شود.
پتانسيل ارتباطي مناسب، نادربودن اقليم منطقه، برداشت چندباره محصول در طول سال، قابليت جذب توريست در فصول مختلف سال و امکان بازگشت سرمايه در زمينه کشاورزي، از برجستگيهاي شهرستان طارم به شمار مي‌آيد.

كشيم، پليكان، باكلان، بوتيمار، بوتيمار كوچک، حواصيل خاكسترى، حواصيل ارغوانى، اگرت بزرگ، اگرت كوچک، اگرت ساحلى، لک لک سفيد، لک لک سياه، فلامينگو، غاز خاكسترى، غاز پيشانى سفيد، قو، آنقوت، تنجه، اردک كله سبز، خوتكا، اردک اره اى، فيلوش، خوتكاى سفيد، اسكوتر بال سفيد، اسكوتر سياه، عقاب ماهيگير، كوركور، عقاب دريايى پالاس، طرلان، قرقى، سارگپه، عقاب تالابى، عقاب دشتى، سنقر گندم زار، سنقر دريايى، ترمتاى، ليل، عقاب طلايى، كركس، همه، دال سياه، دال، دليجه، كبک درى، كبک، تيهو، كبک چيل، بلدرچين، درنا، زنگوله بال، هوبره، يلوه حنايى، چنگر نوک سرخ، چنگر، بلدرچين بوته اى، سليم طوقى، خروس كولى، ابيا، چوب پا، جاخ لق، گلايول بال سياه، كاكايى سرسياه، پرستوى دريايى نوک كلفت، كوكر شكم سياه (باقرقره)، كبوترجنگلى، فاخته، كبوتر چاهى، ياكريم، قمرى معمولى، كوكو، شاه بوف، جغد ماهى خوار، مرغ حق، جغد كوچک، شبگرد دشتى، شبگرد معمولى، باخورک معمولى، سبزقبا، زنبورخوار معمولى، زنبورخوار گلو خرمايى، هدهد، داركوب سياه، داركوب سبز، داركوب خال دار بزرگ، داركوب باغى، پرستو، چكاوک گندمزار، چكاوک كاكلى، چكاوک طوقى، پيت صحرايى، دم جنبانک ابلق، سنگ چشم پشت سرخ، پرى شاهرخ، سار، زاغ نوک سرخ، زاغ نوک زرد، زاغي، كلاغ گردن بور، كلاغ سياه، كلاغ ابلق، غراب، بلبل، طرقه كوهى، توكامى باغى، چرخ ريسک بزرگ، گنجشک معمولى، گنجشک خاكى، سهره سبز و زرده پر سرسياه.

انواع گونه هاى خزندگان در سطح شهرستان به فراوانى وجود دارند. برخى از انواع اين خزندگان عبارتند از: افعى يا گرزه مار،افعى البرزى، افعى قفقازى، افعى پلنگى، افعى شاخدار، افعى تكابى، نيرمار، يله مار، مار جعفرى، ماركرمى شكل، كورمار، كورمار دشتى، مار آتشى، مار سياه سوجه، مار آبى، مار چيلر، قمچه مار، مار گرگى، مار قيطانى، مار دشتى، مار شترى، مار پلنگى، مار درختى، مارمولک، سوسمار، سمندر معمولى، سمندر زرد، سمندر سبز، آفتاب پرست و لاک پشت.

در سطح شهرستان طارم در رودخانه ها و درياچه ها و آب هاى شهرستان ، ماهيان زيادى زندگى مى كنند. از جمله زيستگاه های آنان رودخانه قزل اوزن مهم ترين رودخانه استان زنجان است كه گونه هاى مختلف ماهيان را در خود جای داده است. برخى از مهم ترين انواع ماهيان اين شهرستان عبارتند از: ماهى اسپله كه بيش تر در رودخانه قزل اوزن و قسمتى از سفيد رود به فراوانى يافت مى شوند. ماهى كپور در رودخانه قزل اوزن به حالت وحشى و در درياچه هاى مصنوعى پشت سدها به صورت پرورشى و به فراوانى يافت مى شوند. اردک ماهى نيز از ديگر انواع آبزيان منطقه است كه در معرض خطر انقراض نسل قرار. سس ماهى، ماهى سوف معمولى، ماهى زرد پر، مشک ماهى، بز ماهى، ماهى كولى سياه، ماهى كولى سفيد، سيم، قزل آلاى خال قرمز سرسنگبان، آمور (پرورشى)، فيتوخاک يا سرگنده و كپوراسراييلى (پرورشى) نيز از ديگر آبزيان موجود در طارم هستند.

قورباغه قهوه اى، قورباغه سبز، قورباغه غير حقيقى كوچک سبز، قورباغه غيرحقيقى پشت قهوه اى، وزغ خاكسترى كوچک درختى، وزغ خالدار قهوه اى و خرچنگ، گونه هاى دوزيستان شهرستان  طارم را تشكيل می دهند. .

انواع حشرات و بند پايانى كه در طارم شناسايى و مشاهده شده اند، عبارتند از: پروانه، پروانه پر طاووس گلابى، پروانه يا كرم خراط، پروانه (كرم برگ خوار چغندر)، زنبور خرمايى، زنبور زرد چهار خط، زنبور زرد سه خط، زنبور سياه كركى، زنبور عسل وحشى، عقرب سياه، عقرب زرد، عقرب كوچک، رطيل، عنكبوت سبز، عنكبوت زرد، عنكبوت سفيد، كنه دو نقطه اى گياهى، كنه چهار نقطه اى گياهى، كنه حيوانى، كنه قرمز، كنه چونجوار، كرم خاكى، كرم ساقه خوار برنج، كرم ساقه خوار ذرت، هزار پا، كفشدوزک نارنجى، كفشدوزک سياه، مورچه معمولى، موريانه، مورچه بزرگ، ملخ دريايى ، صحرايى، ملخ مراكش، ملخ مصرى، ملخ ايتاليايى، سوسک سياه باريک، سوسک سياه شاخدار، سوسک گياه خوار بزرگ، سوسک مصرى، سوسک زرد آلمانى، سوسک صدفى گرد، گل گردان (تپاله غلطان)، سوسک انبارى، زردآلو رسونک، سوسک خالدار رسونک، جيرجيرک، جيرجيرک سياه صحرايى، آب دزدک، پشه آنوفل، پشه معمولى، پشه ريز، مگس معمولى، خرمگس، مگس، مگس چغندر، مگس خربزه، مگس نيش دار، سنجاقک، زنجره، سن قهوه اى گندم، سن كدو، سن سبز، شيخک، شپش، شپشک آردآلود، شپشک واوى سيب، شپشک بنفش زيتون، شپشک نخودى، كک، كک سياه ريز، تريپس گندم، تريپس چغندر، شته سبز، شته سياه، شته پنبه اى، سرخرطومى يونجه و سرخرطومى گلابى.

سازمان محیط زیست مناطقی را با عنوان مناطق حفاظت شده تعيين كرده است که این مناطق از لحاظ وجود گونه های جانوری و فلور گیاهی دارای ارزش های زیست محیطی هستند.

مناطق مختلف شهرستان برای شکار انواع چهارپایان و پرندگان مناسب است که معمولاً شکارچیان در تاریخ ها و فصل های مجاز می توانند در این مناطق به شکار بپردازند. تاريخ هاى مجاز شكار در طارم، از اول شهريور تا اول بهمن ماه هر سال براى شكار كبک از اول مهر تا اسفندماه، هر سال برای شكار مرغابى از پانزدهم آذر تا آخر بهمن ماه و هر سال برای شكار كل، بز، قوچ و ميش آزاد است.

برخى از انواع جانوران از جمله بازهاى شكارى، كبک درى و آهو نيز در سطح شهرستان وجود دارند كه از گونه هاى حفاظت شده به شمار آمده و شكار آن ها در هر شرايطى ممنوع است. مناطق حفاظت شده طارم زیر نظر سازمان حفاظت از محیط زیست استان زنجان اداره می شوند و زیستگاه جانوران و گونه های کمیاب گیاهی هستند که دارای ارزش های بیولوژیکی است.

معرفی حیات وحش و مناطق حفاظت شدۀ شهرستان طارم-قسمت اول

شهرستان طارم به دليل تنوع زیاد آب و هوایی و وجود اكوسيستم هاى ويژه در منطقه و ارتباطات بيولوژيكى آن با استان هاى هم جوار از غناى حيات وحش خوبى برخوردار است. در اين شهرستان انواع پستانداران، پرندگان، خزندگان، آبزيان، دوزيستان، حشرات و بندپايان يافت مى شوند. البته در گذشته اى نه چندان دور، تنوع گونه ها و وضعيت جمعيت جانورى اين منطقه تا اندازه اى بوده كه يكى از مناطق مهم ايران در زمينه حيات وحش به شمار مى آمده است.

در 30 سال گذشته روند تخريب ها و دگرگونى هاى انجام شده در قلمروهاى زيستگاهى به تدريج كاهش جمعيت وحوش را به دنبال داشته است به خصوص در20 سال اخير سير قهقرايى شديدی در ميزان جمعيت جانوران منطقه مشاهده می شود. گونه هاى جانورى كه در مناطق كوهستانى و سخت گذر و به دور از مکان های دسترسى انسان زندگى مى كنند، مانند منطقه سرخ آباد  دگرگونى چندانى نيافته اند ولى به حد صفر رسيدن صدها راس جمعيت آهو، نشانه يک روند نزولى براى اين منابع طبيعى و زنگ خطرى براى همه دوست داران طبيعت و حيات وحش است. در ايران تا كنون حدود 151 گونه از پستانداران شامل 140 گونه در خشكى و 11 گونه در آب، شناسايى شده است.

از انواع پستانداران منطقه طارم می توان به موارد زير اشاره كرد. گوسفند وحشى كه به نر آن قوچ و ماده آن ميش گفته مى شود، در كوهستان ها زندگى مى كند . بز وحشى يا بز كوهى با نام محلى پازن در كوهستان هاى شمالى طارم  ديده شده اند.پلنگ در نقاط جنگلى كوهستان ها و تا ارتفاع 3500 مترى ديده مى شود. متاسفانه به علت عدم توجه از شمار اين حيوان ارزشمند روز به روز كاسته مى شود.

سياه گوش بيش تر شبيه گربه وحشى اروپايى است و تا ارتفاع 2500 مترى كوهستان ها ديده مى شود و از نظر پراكندگى در  اکثر نقاط طارم ديده شده است.خوک وحشى يا گراز با نام محلى دونقوز يا دووز، بيش تر در جنگل هاى پست و بيشه زارها زندگى كرده و پراكندگى آن در طارم زياد است. كفتار نيز معمولا در منطقه طارم يافت مى شود.
سمور(با نام محلى دله) كه در ايران بسيار كمياب بوده و بيش تر در جنگل ها و در ميان گياهان انبوه زندگى مى كند، اين نوع سمورها ماهيان بيمار و ضعيف رودخانه ها را صيد كرده و دسته هاى ماهيان را از سرايت بيمارى مصون مى دارند. شنگ (با نام محلى سوايتى) از خانواده سمور است كه در اطراف رودخانه هاى شهرستان طارم فراوان است.

خرس قهوه اى در تمام كوهستان هاى طارم يافت مى شود. شغال در اطراف شهرستان طارم و مناطق شمال خاور ديده شده است.خفاش با نام محلى كوراشپلک كه بيش تر در غارها و شكاف ديوارها ديده مى شود.

برخى ديگر از انواع پستاندارانى كه در سطح شهرستان طارم مشاهده و شناسايى شده اند عبارتند از: كلاهو، سنجاب زمينى (با نام محلى گوركان) از تيره سنجاب ها، تشى، گربه تيغى و جوجه تيغى (با نام محلى كيرپى). ديگرگونه هاى پستانداران اين شهرستان عبارتند از: پلنگ موش يا عروس موش، دله عروسک، روباه، گرگ، خرگوش، موش مغان، موش آبى و موش كور، راسو، سمور سنگى، رودک، رودک عسل خوار، گربه دشتى، گراز، قوچ و ميش ارمنى، قوچ و ميش البرزى، موش دو پاى كوچک، موش دو پاى پنج انگشتى، موش صحرايى، موش قهوه اى، موش خانگى، خارپشت اروپايى، خارپشت گوش بلند، خفاش مقبره اى، خفاش نعل اسبى كوچک، خفاش نعل اسبى بزرگ، خفاش گوش موش موچك، خفاش گوش بلند و خفاش بال بلند که تقریباً در تمام نواحی شهرستان طارم زندگی می کنند.

معرفی حیات وحش و مناطق حفاظت شدۀ شهرستان طارم-قسمت دوم